O‘ZBEK TILIDA KONTEKSTUAL MA’NONING SHAKLLANISHI VA UNING TARJIMADA ADEKVAT IFODALANISHI TAHLILI
Keywords:
kontekst, kontekstual ma’no, semantika, pragmatika, adekvat tarjima, ekvivalentlik, qiyosiy tilshunoslik, madaniy moslashuv.Abstract
Maqolada so‘z ma’nosining nutqiy vaziyat ta’sirida yuzaga chiqishi, ya’ni kontekstual ma’no hodisasi o‘zbek va ingliz tillari materiali asosida qiyosiy tarzda o‘rganiladi. Muallif lisoniy birlikning lug‘aviy ma’nosi bilan matn ichida voqelanadigan ma’nosi o‘rtasidagi tafovutni tahlil qilib, bu tafovut tarjima jarayonida qanday to‘siqlar tug‘dirishini ko‘rsatadi. Tadqiqotda kontekstning lingvistik, situativ va madaniy qatlamlari farqlanadi hamda ularning har biri tarjimon tanlovini qay tarzda belgilashi dalillar bilan asoslanadi. Xulosa sifatida adekvat tarjimaga erishishning bir necha amaliy mezoni taklif etiladi.
References
1. Saussure F. de. Cours de linguistique générale. — Paris: Payot, 1916. — 331 p.
2. Malinowski B. The Problem of Meaning in Primitive Languages. — London: Kegan Paul, 1923. — 60 p.
3. Firth J. R. Papers in Linguistics 1934–1951. — London: Oxford University Press, 1957. — 233 p.
4. Catford J. C. A Linguistic Theory of Translation. — London: Oxford University Press, 1965. — 103 p.
5. Nida E. Toward a Science of Translating. — Leiden: E. J. Brill, 1964. — 331 p.
6. Van Dijk T. A. Text and Context: Explorations in the Semantics and Pragmatics of Discourse. — London: Longman, 1977. — 261 p.
7. Halliday M. A. K. Language as Social Semiotic. — London: Edward Arnold, 1978. — 256 p.
8. Newmark P. A Textbook of Translation. — London: Prentice Hall, 1988. — 292 p.
9. Hatim B., Mason I. Discourse and the Translator. — London: Longman, 1990. — 258 p.
10. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. — London: Routledge, 1992. — 304 p.
11. Toury G. Descriptive Translation Studies and Beyond. — Amsterdam: John Benjamins, 1995. — 311 p.
12. Раҳматуллаев Ш. Ўзбек тилининг фразеологик луғати. — Тошкент: Ўқитувчи, 1966. — 348 б.
13. Ҳожиев А. Ўзбек тили синонимларининг изоҳли луғати. — Тошкент: Ўқитувчи, 1985. — 224 б.
14. Маҳмудов Н. Ўзбек тилидаги содда гапларда семантик-синтактик асимметрия. — Тошкент: Фан, 1984. — 136 б.
15. Саломов Ғ. Таржима назарияси асослари. — Тошкент: Ўқитувчи, 1978. — 220 б.
16. Комилов Н. Таржима санъати. — Тошкент: Фан, 1991. — 176 б.
17. Мусаев Қ. Таржима назарияси асослари. — Тошкент: Фан, 2005. — 352 б.
18. Сафаров Ш. Когнитив тилшунослик. — Жиззах: Сангзор, 2006. — 92 б.