TARJIMA JARAYONIDA MADANIY ADAPTATSIYA VA RETSIPIENT IDROKI O‘RTASIDAGI O‘ZARO BOG‘LIQLIK
Keywords:
Kalit so‘zlar: madaniy adaptatsiya, retsipient idroki, tarjimashunoslik, antropotsentrik paradigma, kognitiv tilshunoslik, lingvomadaniyat, kommunikativ ekvivalentlik, konseptual moslik, madaniyatlararo kommunikatsiya, tarjima strategiyalari, pragmatika, madaniy transformatsiya, kognitiv tahlil.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada tarjima jarayonida madaniy adaptatsiya va retsipient idroki o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik antropotsentrik hamda kognitiv yondashuvlar asosida tadqiq etiladi. Zamonaviy tarjimashunoslikda tarjimaning muvaffaqiyati nafaqat matnning lingvistik ekvivalentligi, balki uning retsipient tomonidan to‘g‘ri qabul qilinishi bilan ham belgilanadi. Shu nuqtai nazardan, madaniy jihatdan xos birliklarni tarjima qilishda qo‘llaniladigan adaptatsiya strategiyalarining retsipient idrokiga ta’siri o‘rganiladi. Tadqiqotda sifat va miqdoriy metodlardan foydalanilib, ingliz va o‘zbek tillaridagi badiiy hamda publitsistik matnlardan olingan misollar tahlil qilinadi. Natijalar madaniy adaptatsiya strategiyasining retsipient tomonidan matnni tushunish darajasi, emotsional qabul qilishi va kommunikativ samaradorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatadi. Tadqiqot tarjimada madaniy vositachilikning ahamiyatini yoritadi hamda tarjimashunoslikning antropotsentrik yo‘nalishlarini rivojlantirishga xizmat qiladi.
References
1.Алимов В. В. Теория перевода: Перевод в сфере профессиональной коммуникации. — Москва: КомКнига, 2005. — 160 с.
2.Белл Р. Т. Теория и практика перевода. — Москва: Высшая школа, 2007. — 348 с.
3.Галеева Н. Л. Основы деятельностной теории перевода. — Тверь: Тверской государственный университет, 1997. — 180 с.
4.Кирэли Д. Pathways to Translation: Pedagogy and Process. — Kent: Kent State University Press, 1995. — 195 p.
5.Лакофф Дж., Джонсон М. Метафоры, которыми мы живем. — Москва: Едиториал УРСС, 2004. — 256 с.
6.Найда Ю. А., Табер Ч. Р. Теория и практика перевода. — Санкт-Петербург: РГПУ им. А. И. Герцена, 2003. — 220 с.
7.Ньюмарк П. A Textbook of Translation. — New York: Prentice Hall International, 1988. — 311 p.
8.Пым А. Exploring Translation Theories. — London: Routledge, 2014. — 196 p.
9.Риску Х. Translation Process Research. — Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 2017. — 320 p.
10.Снелл-Хорнби М. The Turns of Translation Studies: New Paradigms or Shifting Viewpoints? — Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 2006. — 205 p.
11.Хаус Ю. Translation Quality Assessment: Past and Present. — London: Routledge, 2015. — 180 p.
12.Швейцер А. Д. Теория перевода: Статус, проблемы, аспекты. — Москва: Наука, 1988. — 215 с.
13.Вежбицкая А. Понимание культур через посредство ключевых слов. — Москва: Языки славянской культуры, 2001. — 288 с.
14.Маслова В. А. Лингвокультурология. — Москва: Академия, 2007. — 208 с.
15.Тер-Минасова С. Г. Язык и межкультурная коммуникация. — Москва: Слово, 2008. — 352 с.