O‘ZBEK TILIDA NEOLOGIK BIRLIKLARNING IJTIMOIY QABUL QILINISHI: LEKSIK INNOVATSIYADAN UMUMXALQ QO‘LLANISHIGACHA BO‘LGAN BOSQICHLAR

Authors

  • Abdullayeva Muslimaxon Ubaydulla qizi Namangan davlat pedagogika instituti talabasi

Keywords:

Kalit so‘zlar: neologizm, ijtimoiy qabul, leksik innovatsiya, umumxalq qo‘llanishi, sotsiolingvistika, normativlashuv, internet diskursi, o‘zbek tili, semantik barqarorlashuv, til me’yori.

Abstract

Ushbu maqolada o‘zbek tilida neologik birliklarning ijtimoiy qabul qilinishi, ya’ni yangi so‘zlarning individual yoki tor guruhiy qo‘llanishdan umumxalq nutqigacha yetib borish bosqichlari tahlil qilinadi. Zamonaviy jamiyatda texnologik yangiliklar, ijtimoiy tarmoqlar, ommaviy axborot vositalari, ta’lim, kasbiy kommunikatsiya, migratsiya va madaniy almashinuv natijasida o‘zbek tilida ko‘plab yangi leksik birliklar yuzaga kelmoqda. Biroq har bir yangi birlik darhol umumxalq tiliga kirib ketmaydi; u avval muayyan ijtimoiy guruh nutqida sinovdan o‘tadi, keyin mediatizatsiya, semantik barqarorlashuv, uslubiy neytrallashuv va normativlashuv bosqichlarini bosib o‘tadi. Tadqiqotning maqsadi neologizmlarning ijtimoiy qabul qilinish mexanizmlarini aniqlash va leksik innovatsiyadan umumxalq qo‘llanishigacha bo‘lgan jarayonni bosqichma-bosqich tavsiflashdan iborat. Maqolada tavsifiy, semantik, sotsiolingvistik, pragmatik va kontekstual tahlil metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, neologizmning barqarorlashuvi uning kommunikativ zarurati, qo‘llanish chastotasi, ijtimoiy nufuzi, media orqali tarqalishi va adabiy me’yor bilan moslashuviga bog‘liq.

References

1.Rasulov R. Umumiy tilshunoslik. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2010. – 248 b.

2.Mengliyev B. Hozirgi o‘zbek tili. – Toshkent: Tafakkur bo‘stoni, 2018. – 344 b.

3.Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Talqin, 2005. – 272 b.

4.Mahmudov N. Til va madaniyat. – Toshkent: O‘zbekiston, 1992. – 96 b.

5.Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. – 286 b.

6.Rogers E. M. Diffusion of Innovations. – New York: Free Press, 2003. – 576 p.

7.Labov W. Sociolinguistic Patterns. – Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1972. – 344 p.

8.Crystal D. Language and the Internet. – Cambridge: Cambridge University Press, 2001. – 272 p.

9.Haugen E. The Analysis of Linguistic Borrowing. Language. – 1950. – Vol. 26. – P. 210–231.

10.Weinreich U. Languages in Contact: Findings and Problems. – New York: Linguistic Circle of New York, 1953. – 148 p.

11.Aitchison J. Language Change: Progress or Decay? – Cambridge: Cambridge University Press, 2013. – 312 p.

12.Milroy J., Milroy L. Authority in Language: Investigating Standard English. – London: Routledge, 2012. – 200 p.

13.Herring S. C. Computer-Mediated Communication: Linguistic, Social and Cross-Cultural Perspectives. – Amsterdam: John Benjamins, 1996. – 324 p.

14.O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildli. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.

Downloads

Published

2026-07-31

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.