INGILIZ TILI DARSLARIDA OZBEK TILI IMKONIYATLARIDAN FOYDALANISH METODIKASI
Keywords:
ingliz tili o‘qitish metodikasi, o‘zbek tili, kontrastiv lingvistika, tarjima metodi, kommunikativ yondashuv, bilingval ta’lim, lingvodidaktika, til kompetensiyasi, o‘quv jarayoni, pedagogik texnologiyalar.Abstract
Ushbu maqolada ingliz tili darslarida o‘zbek tilining lingvistik va didaktik imkoniyatlaridan samarali foydalanish metodikasi tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi o‘quvchilarning ingliz tilini o‘zlashtirish jarayonida ona tilining roli, xususan, o‘zbek tilining leksik, grammatik va semantik imkoniyatlaridan foydalanish orqali o‘rganish samaradorligini oshirishdan iborat. Maqolada kontrastiv lingvistika, tarjima metodlari va kommunikativ yondashuv asosida ishlab chiqilgan metodik yondashuvlar yoritilib, o‘zbek tilining yordamchi vosita sifatidagi afzalliklari ilmiy asosda izohlanadi. Mazkur tadqiqot doirasida o‘zbek tilidan foydalanishning o‘quvchilarning tushunish darajasi, nutqiy kompetensiyasi va grammatika o‘zlashtirish jarayoniga ta’siri empirik jihatdan o‘rganiladi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida kuzatuv, tajriba-sinov va solishtirma tahlil usullaridan foydalanilgan bo‘lib, natijalar o‘zbek tiliga asoslangan tushuntirishlar va qiyoslashlar orqali ingliz tilini o‘rganish samaradorligi oshishini ko‘rsatadi. Shuningdek, ona tilidan o‘rinli foydalanish o‘quvchilarning psixologik ishonchini oshirishi va murakkab mavzularni tezroq anglashiga yordam berishi aniqlangan. Tadqiqot natijalari ingliz tilini o‘qitishda o‘zbek tilidan metodik vosita sifatida foydalanish zarurligini asoslab beradi. Xususan, boshlang‘ich va o‘rta bosqichlarda ona tilidan foydalanish o‘quvchilarning bilim olish jarayonini soddalashtiradi, lekin yuqori bosqichlarda asta-sekin ingliz tiliga to‘liq o‘tish strategiyasi muhim ekanligi ta’kidlanadi. Maqola natijalari pedagoglar uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi hamda zamonaviy til o‘qitish metodikasini rivojlantirishga ilmiy hissa qo‘shadi.
References
1.J. Cummins, “Bilingualism and second language learning,” in The Encyclopedia of Language and Education, 2nd ed., Boston, MA, USA: Springer, 2008, pp. 487–499.
2.S. Krashen, Principles and Practice in Second Language Acquisition. Oxford, U.K.: Pergamon Press, 1982.
3.H. D. Brown, Principles of Language Learning and Teaching, 6th ed. White Plains, NY, USA: Pearson Education, 2014.
4.V. Cook, “Using the first language in the classroom,” The Canadian Modern Language Review, vol. 57, no. 3, pp. 402–423, 2001.
5.G. Cook, Translation in Language Teaching: An Argument for Reassessment. Oxford, U.K.: Oxford University Press, 2010.
6.L. Cameron, Teaching Languages to Young Learners. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press, 2001.
7.D. Larsen-Freeman and M. Anderson, Techniques and Principles in Language Teaching, 3rd ed. Oxford, U.K.: Oxford University Press, 2011.
8.A. Hall and G. Cook, “Own-language use in language teaching and learning,” Language Teaching, vol. 45, no. 3, pp. 271–308, 2012.
9.O. S. Axmedov, Chet tilini o‘qitish metodikasi. Toshkent, O‘zbekiston: Fan va texnologiya, 2015.
10.N. G‘. Xusanov, Ingliz tilini o‘qitish metodikasi. Toshkent, O‘zbekiston: O‘qituvchi, 2018.