INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDAGI AN’ANAVIY O‘LCHOV BIRLIKLARINING FUNKSIONAL-SEMANTIK TAVSIFI

Authors

  • Boboyeva Muazzam Narimonovna O‘qituvchi, Is’hoqxon Ibrat nomidagi Namangan davlat chet tillari instituti

Keywords:

an’anaviy o‘lchov birliklari, funksional-semantika, somatik o‘lchovlar, komponent tahlili, etimologiya, ingliz tili, o‘zbek tili, idiomalar, lingvomadaniyat, qiyosiy tilshunoslik.

Abstract

 Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi an’anaviy (standartlashmagan) o‘lchov birliklarining funksional-semantik xususiyatlari qiyosiy-tipologik jihatdan tahlil qilinadi. Ingliz tilidagi asosiy an’anaviy o‘lchov birliklari (foot, inch, yard, mile, fathom, furlong, pound, ounce, stone) komponent tahlili va etimologik tahlil usullari orqali ko‘rib chiqiladi; ularning ko‘p ma’noliligi, ko‘chma ma’nolari, idiomatik qo‘llanishi va hosila so‘zlari tahlil qilinadi. O‘zbek tilidagi an’anaviy o‘lchov birliklari (gaz, qarich, misqol, botmon, qadoq, tanob va boshqalar) sematik guruhlarga tasniflanib, ularning somatik, agrar va savdo-iqtisodiy asoslari ochib beriladi. Tadqiqot ikkala tilda ham an’anaviy o‘lchov birliklarining kognitiv universaliya asosida — somatik prinsip bo‘yicha — shakllanganligini, biroq ularning hududiy variativligi va kulturologik qo‘llanishi jihatidan muhim farqlar mavjudligini ko‘rsatadi.

References

1.Zupko, R.E. A Dictionary of English Weights and Measures: From Anglo-Saxon Times to the Nineteenth Century. — Madison: University of Wisconsin Press, 1968. — 224 p.

2.Harper, D. Online Etymology Dictionary [Elektron manba]. — URL: https://www.etymonline.com (murojaat sanasi: 10.03.2026).

3.Kaaronen, R.O., Manninen, M.A., Eronen, J.T. Body-based units of measure in cultural evolution // Science. — 2023. — Vol. 380, No. 6648. — P. 948–954. https://doi.org/10.1126/science.adf1936

4.Treese, S.A. History and Measurement of the Base and Derived Units. — Cham: Springer, 2018. https://doi.org/10.1007/978-3-319-77577-7

5.Kula, W. Measures and Men (R. Szreter, Trans.). — Princeton: Princeton University Press, 1986. — 386 p.

6.Wierzbicka, A. Semantics: Primes and Universals. — Oxford: Oxford University Press, 1996. — 512 p.

7.Crystal, D. The Cambridge Encyclopedia of Language. 3rd ed. — Cambridge: Cambridge University Press, 2010. — 516 p.

8.Algeo, J. British or American English? A Handbook of Word and Grammar Patterns. — Cambridge: Cambridge University Press, 2006. — 364 p.

9.O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik / Bosh muharrir: A. Madvaliev. — Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, 2006–2008.

10.Safarov, Sh. Kognitiv tilshunoslik. — Jizzax: Sangzor, 2006. — 280 b.

11.Trask, R.L. Language: The Basics. 2nd ed. — London: Routledge, 2004. — 196 p.

12.Wikipedia. English units [Elektron manba]. — URL: https://en.wikipedia.org/wiki/English_units (murojaat sanasi: 10.03.2026).

Downloads

Published

2026-04-23

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.