O‘ZBEK XALQ MAQOLLARIDA DUNYONING LISONIY MANZARASI (OILA MIKROKONTSEPTI MISOLIDA)
Keywords:
dunyoning lisoniy manzarasi, oila mikrokonsepti, o‘zbek xalq maqollari, paremiologiya, lingvokulturologiya, konseptual tahlil, milliy dunyoqarash, metaforik obraz, oilaviy qadriyatlar.Abstract
Mazkur tezisda o‘zbek xalq maqollarida “oila” mikrokonseptining lisoniy ifodalanishi va lingvokulturologik xususiyatlari tadqiq etiladi. Semantik, kontekstual, lingvokulturologik va konseptual tahlil usullari asosida oilaviy qadriyatlarning paremiologik birliklarda namoyon bo‘lishi o‘rganiladi. Tadqiqot davomida ota-onaga hurmat, farzand tarbiyasi, qarindoshlik munosabatlari va oilaviy muhit mazkur konseptning asosiy mazmuniy qatlamlari sifatida ajratiladi. Maqollarda ushbu qadriyatlarning leksik-semantik birliklar, metaforik obrazlar, takror, qiyoslash va sintaktik parallelizm orqali ifodalanishi yoritiladi. Tahlil natijalari xalq maqollarida milliy dunyoqarash, axloqiy me’yorlar va ijtimoiy qadriyatlarning o‘zaro bog‘liq holda aks etishini ko‘rsatadi.
References
1. Mirzayev T., Musoqulov A., Sarimsoqov B. O‘zbek xalq maqollari. – Toshkent: Sharq, 2005.
2. Mahmudov N. Tilning mukammal tadqiqi yo‘llarini izlab... // O‘zbek tili va adabiyoti. – 2012. – № 5.
3. Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. – Jizzax: Sangzor, 2006.
4. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980.
5. Kövecses Z. Metaphor in Culture: Universality and Variation. – Cambridge: Cambridge University Press, 2005.