O‘ZBEK XALQ ERTAKLARIDA “UCH”, “YETTI” VA “QIRQ” SONLARI QATNASHGAN IBORALARNING LINGVOPOETIK TABIATI

Authors

  • Mavjudboyeva Mardona Muzaffar qizi Namangan davlat universiteti O‘zbek tili yo‘nalishi 1-kurs talabasi

Keywords:

Kalit so‘zlar. o‘zbek folklori, o‘zbek xalq ertaklari, sakral sonlar, raqamlar ramziyligi, xalqchil frazeologizm, barqaror birikma, lingvopoetika, lingvokultrologiya, matn tahlili, kontekstual semantika, mifologik tafakkur, poetik kod, uslubiy vazifa, lisoniy manzara, badiiy ekspressivlik, subyektiv baho.

Abstract

Annotatsiya. Ushbu ilmiy maqolada o‘zbek lingvofolkloristikasining eng dolzarb va fundamental muammolaridan biri bo‘lgan xalq og‘zaki ijodi, xususan, o‘zbek xalq ertaklari matnida “uch”, “yetti” va “qirq” raqamlari ishtirok etgan iboralar, frazeologizmlar hamda barqaror birikmalarning lingvopoetik, semantik va madaniy-kognitiv xususiyatlari har tomonlama keng qamrovli tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida mazkur sonlarning ertak janrida shunchaki matematik miqdor yoki sanoq bildirmasdan, balki xalq dunyoqarashi, qadimiy mifologik tasavvurlari, diniy-falsafiy e’tiqodlari va urf-odatlari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan o‘ta chuqur ramziy ma’nolar yukini tashiydigan lisoniy belgilar ekanligi ilmiy jihatdan atroflicha asoslab berilgan. O‘zbek xalq ertaklarining boy matniy bazasidan ajratib olingan turli lingvistik va badiiy mikrokontekstlar hamda jonli misollar yordamida “uch”, “yetti” va “qirq” komponentli frazeologik birliklarning ertak strukturasi doirasida makon va zamon koordinatalarini belgilash, qahramonlar xarakterini ochish, matnda subyektiv baho paradigmasini yuzaga keltirish hamda o‘ziga xos poetik obrazlilik yaratishdagi funksional-stilistik vazifalari aniq tahlillar orqali ochib berilgan. Maqolada erishilgan ilmiy natijalar va umumlashtirilgan xulosalar hozirgi o‘zbek tilshunosligining matn tahlili, lingvokultrologiya, pragvalingvistika hamda xalq og‘zaki ijodi asarlari uslubiyatini o‘rganish yo‘nalishlari uchun ham nazariy, ham amaliy jihatdan boy manba bo‘lib xizmat qiladi.

References

1.Eshonqulov J. “Folklor: obraz va talqin” – Qarshi: Nasaf, 1999.

2.Imomov K., Mirzayev T., Sarimsoqov B., Safarov O. “O‘zbek xalq og‘zaki poetik ijodi”. Darslik. – Toshkent: O‘qituvchi, 1990.

3.Imomov K. “O‘zbek xalq nasri poetikasi” – Toshkent: Fan, 2008.

4.Jo'rayev M., Eshonqulov J. “Folklorshunoslikka kirish”. O‘quv qo‘llanma. –Toshkent: Barkamol fayz media, 2017.

5.Madayev O. “O'zbek xalq og‘zaki ijodi”. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2010.

6.Mirzayev T., Safarov O., O‘rayeva D. “O‘zbek xalq og‘zaki ijodi xrestomatiyasi” – Toshkent: Aloqachi, 2008.

7.O‘zbek xalq ertaklari. Uch jildlik. I jild. – Toshkent: O‘qituvchi, 2007.

8.O‘zbek xalq ertaklari. Uch jildlik. II jild. – Toshkent: O‘qituvchi, 2007.

9.O‘zbek xalq ertaklari. Uch jildlik. III jild. – Toshkent: O‘qituvchi, 2007.

Downloads

Published

2026-07-07

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.