ZAMONAVIY O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDA TIL VA TAFAKKUR MUNOSABATLARINING LINGVOKOGNITIV XUSUSIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: til, tafakkur, kognitiv tilshunoslik, lingvokognitiv tahlil, konsept, konseptual metafora, lisoniy olam manzarasi, milliy tafakkur, semantika, kategoriyalash.Abstract
Mazkur tezisda zamonaviy o‘zbek tilshunosligida til va tafakkur munosabatlarining lingvokognitiv xususiyatlari, inson ongida bilimlarning shakllanishi, saqlanishi va til birliklari orqali ifodalanish mexanizmlari tahlil qilinadi. Kognitiv tilshunoslikning nazariy asoslari, konsept, konseptual metafora, kategoriyalash va lisoniy olam manzarasi tushunchalarining o‘zaro bog‘liqligi yoritiladi. O‘zbek tilidagi ayrim leksik-semantik birliklar misolida milliy-madaniy tajribaning tafakkur va nutq jarayonlarida namoyon bo‘lishi izohlanadi. Tadqiqotda tilning nafaqat kommunikativ vosita, balki bilimlarni konseptuallashtirish va inson tajribasini ifodalash tizimi sifatidagi ahamiyati asoslanadi.
References
1.Humboldt W. von. On Language: The Diversity of Human Language-Structure and Its Influence on the Mental Development of Mankind. Cambridge University Press, 1988. Kitob nashri.
2.Vygotsky L. S. Thought and Language. MIT Press, 1986. Kitob nashri.
3.Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. University of Chicago Press, 1980. Tahlil uchun 3–13-betlar.
4.Langacker R. W. Foundations of Cognitive Grammar. Volume I: Theoretical Prerequisites. Stanford University Press, 1987. Kitob nashri.
5.Fillmore C. J. Frame Semantics. Linguistics in the Morning Calm. Hanshin Publishing Company, 1982. 111–137-betlar.
6.Lakoff G., Johnson M. The Metaphorical Structure of the Human Conceptual System. Cognitive Science, 1980, 4(2). 195–208-betlar.
7.Evans V., Green M. Cognitive Linguistics: An Introduction. Edinburgh University Press, 2006. Kitob nashri.
8.Rosch E. Principles of Categorization. Cognition and Categorization. Lawrence Erlbaum Associates, 1978. 27–48-betlar.
9.Fauconnier G. Mental Spaces: Aspects of Meaning Construction in Natural Language. Cambridge University Press, 1994. Kitob nashri.
10.Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. Jizzax: Sangzor, 2006. Kitob nashri.
11.Mahmudov N. Tilning mukammal tadqiqi yo‘llarini izlab... O‘zbek tili va adabiyoti, 2012, 5-son. Sahifalar tekshirilishi kerak.
12.Nurmonov A. Lingvistik tadqiqot metodologiyasi va metodlari. Toshkent: Akademnashr, 2010. Kitob nashri.