O‘ZBEK XALQ DOSTONLARI VA LIRIK QO‘SHIQLARIDA “TUN” VA “TONG” TIMSOLLARINING DUALISTIK TALQINI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Folklor xronotopi, “Alpomish” dostoni, mifologik chegara, dualizm, arxetip, tabu, xalq qo‘shiqlari, tun va tong, badiiy talqin.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘zbek xalq og‘zaki ijodi namunalari, xususan, “Alpomish” dostoni, sehrli-fantastik ertaklar va xalq lirik qo‘shiqlari misolida “tun” va “tong” obrazlarining badiiy-falsafiy hamda mifologik talqinlari tadqiq etiladi. Tadqiqot davomida folklor xronotopida tunning sirli va g‘ayritabiiy kuchlar makoni, tongning esa najot va ijtimoiy-axloqiy uyg‘onish chegarasi sifatidagi funksiyalari aniqlangan. Shuningdek, ertakchilik an’analaridagi qadimiy tabular va dualistik qarashlarning xalq tafakkuridagi o‘rni tahlil qilingan. Maqolada keltirilgan xulosalar o‘zbek folklorining arxetipik asoslarini hamda xalq badiiy tafakkurining tadrijiy rivojini o‘rganishda muhim ahamiyat kasb etadi.
References
1.Алпомиш достони (Туркий халқлар версиялари). Т.: Муҳаррир 2020. – Б. 180.
2.Оқ олма, қизил олма. Ўзбек халқ қўшиқлари. Тўплаб нашрга тайёрловчи М. Алавия. – Б .231.
3.Safarov O. O‘zbek xalq og‘zaki ijodi. – Toshkent: Musiqa, 2010.B. – 202.
4.Саримсоқов Б. Ўзбек маросим фольклори. – Тошкент: Фан, 1986. Б. – 216.