O‘ZBEK MAQOLLARIDA TA’LIM QADRIYATINING MILLIY-MENTAL XUSUSIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: maqol; paremiya; ta’lim qadriyati; milliy mentalitet; lingvomadaniyat; o‘zbek xalqi; bilim; ustoz.Abstract
Annotatsiya: Maqolada o‘zbek xalq maqollarida ta’lim qadriyatining milliy-mental xususiyatlari lingvomadaniy tahlil qilinadi. Tadqiqot materiali sifatida “O‘zbek xalq maqollari” to‘plamidan uzluksiz saralash usuli bilan olingan 105 ta maqol o‘rganildi. Tahlil natijasida ta’lim qadriyati bilan bog‘liq beshta milliy-mental o‘zak — bilim-boylik, ustozga hurmat, sabr va mehnat, kitob-bilim manbai, avlodga meros — aniqlandi. O‘zbek maqollarida ta’lim qadriyatining oilaviy-avlodiy kontekst bilan uzviy bog‘liqligi, ustoz shaxsining otaning maqomiga ko‘tarilishi va bilimning diniy-axloqiy burch sifatida idrok etilishi xalqning kollektivistik mentaliteti, islomiy ta’lim an’analari va oilaviy qadriyatlar tizimi bilan izohlandi. Natijalar milliy mentalitetni lisoniy belgilar orqali o‘rganish, madaniyatlararo kommunikatsiya va tarbiyaviy-lingvodidaktik materiallar ishlab chiqishda qo‘llanilishi mumkin.
References
1.Маслова В.А. Лингвокультурология: учеб. пособие. — М.: Академия, 2001. — 208 с.
2.Вежбицкая А. Понимание культур через посредство ключевых слов. — М.: Языки славянской культуры, 2001. — 288 с.
3.Mieder W. Proverbs: A Handbook. — Westport; London: Greenwood Press, 2004. — 328 p.
4.Пермяков Г.Л. От поговорки до сказки (заметки по общей теории клише). — М.: Наука, 1970. — 237 с.
5.Мирзаев Т., Саримсоқов Б. Ўзбек халқ мақоллари. — Тошкент: Фан, 1990. — 480 б.
6.Жўраева Б. Ўзбек халқ мақолларининг қисқача синонимик луғати. — Тошкент: Фан, 2006. — 210 б.
7.Hazratqulova O.A. Paremiyalar va ularning tilshunoslikda o‘rganilishi // Journal of Universal Science Research. — 2023. — Т. 1, № 4. — Б. 373–377.
8.Бердиёров Ҳ., Расулов Р. Ўзбек тилининг паремиологик луғати. — Тошкент: Ўқитувчи, 1984. — 192 б.
9.Телия В.Н. Русская фразеология в контексте культуры. — М.: Языки русской культуры, 1999. — 324 с.
10.Baizakova V.E., Atanassova S.D. The human mind at the intersection of language and culture: concepts and linguacultural concepts // Вестник КазНУ. Серия филологическая. — 2022. — Т. 190, № 4. — С. 163–172.