SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA TARJIMA TIZIMLARIDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING SEMANTIK INTERPRETATSIYASINI MODELLASHTIRISH
Keywords:
Frazeologik birliklar, idiomatik iboralar, mashina tarjimasi, sun’iy intellekt, neyron mashina tarjimasi, kognitiv lingvistika, semantik interpretatsiya, gibrid tarjima modellariAbstract
Tarjima nazariyasi va mashina tarjimasida frazeologik birliklar (idiomatik iboralar) - tilning eng murakkab va boy lug‘aviy qatlamlaridan biridir. Bu birliklarning umumiy ma’nosi ularni tashkil etuvchi so‘zlardan hosil bo‘lmaydi: so‘zma-so‘z yig‘indisi ko‘pincha iboraning haqiqiy ma’nosini ifodalay olmaydi. Shu bois, frazeologizmlar tilning ramziy qatlamini va madaniy merosini aks ettiradi. Masalan, Ergashova (2025) qayd etganidek, frazeologik birliklar konseptual metaforalar asosida shakllanib, milliy-dunyoqarash va muloqot madaniyatini ifodalaydi. Ularning tahlili nafaqat badiiy tildagi go‘zallik, balki inson tafakkuri va dunyoqarashining teran qatlamlari bilan bog‘liq ekanini ko‘rsatadi.
References
1.Yaxshimurotovna, S. Y. (2026). INTEGRATED STUDY OF AUTOMATED TRANSLATION QUALITY AND PHRASEOLOGICAL EQUIVALENCE IN ENGLISH-UZBEK TRANSLATION. Shokh Articles Library, 1(1), 1044-1050.
2.Yaxshimurotovna, S. Y. (2025). CULTURAL-CONNOTATIVE FEATURES OF PHRASEOLOGICAL UNITS IN DIFFERENT LANGUAGES AND THEIR INTERPRETATION THROUGH ARTIFICIAL INTELLIGENCE. SHOKH LIBRARY, 1(13). Wray, A. (2002). Formulaic language and the lexicon. Cambridge University Press. 14.
3.Shukurova Yulduz Yaxshimurotovna. (2026). SEMANTIC INTERPRETATION OF PHRASEOLOGICAL UNITS IN ARTIFICIAL INTELLIGENCE–BASED TRANSLATION SYSTEMS: CHALLENGES AND ENHANCEMENT STRATEGIES [Data set]. In Journal of Multidisciplinary Sciences and Innovations (Vol. 5, Number 02, pp. 1805–1808). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.18788395
4.Djalilova Zarnigor Obidovna, & Shukurova Yulduz Yaxshimurotovna. (2025). LinguoculturalAnalysis of Phraseological Units with Onomastic Components. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14781399
5.CHALLENGES AND STRATEGIES IN TRANSLATING ENGLISH IDIOMS INTO UZBEK https://www.academia.edu/129376429/CHALLENGES_AND_STRATEGIES_IN_TRANSLATING_ENGLISH_IDIOMS_INTO_UZBEK
6.PolyFrame at MWE-2026 AdMIRe 2: When Words Are Not Enough: Multimodal Idiom Disambiguation https://arxiv.org/html/2602.18652v2
7.Overview and challenges of machine translation for contextually appropriate translations – ScienceDirect
8.https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2589004224021035
9.SEMANTIC INTERPRETATION OF PHRASEOLOGICAL UNITS IN ARTIFICIAL INTELLIGENCE–BASED TRANSLATION SYSTEMS: CHALLENGES AND ENHANCEMENT STRATEGIES
10.https://explore.openaire.eu/search/result?pid=10.5281/zenodo.18788395
11.The Cognitive Turn in Metaphor Translation Studies: A Critical Overview
12.https://hal.science/hal-03342406/document
13.Evaluating the Impact of Verbal Multiword Expressions on Machine Translation https://arxiv.org/html/2508.17458v1