HARAKATLI O‘YINLARNI TASHKIL ETISHDA BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHISINING KASBIY KOMPETENTLIGI
Keywords:
o‘qituvchi kompetentligi, harakatli o‘yinlar, o‘z samaradorligiga ishonch, tashkiliy mahorat, dastur sodiqligi, diagnostik savodxonlik, malaka oshirish, boshlang‘ich sinfAbstract
Maqolada harakatli o‘yinlarni tashkil etishda boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining kasbiy kompetentligi nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Kompetentlik to‘rt tarkibiy qismga – metodik repertuar, tashkiliy mahorat, diagnostik savodxonlik va o‘z samaradorligiga ishonchga ajratiladi, har biri uchun kuzatiladigan indikatorlar ko‘rsatiladi. Mutaxassis bo‘lmagan o‘qituvchilar duch keladigan to‘siqlar, o‘qituvchini tayyorlash va dastur sodiqligi bo‘yicha xorijiy tadqiqotlar rus tilidagi metodik an’ana bilan qiyosiy umumlashtirildi. Kompetentlikning yetakchi bo‘g‘ini bilim emas, tashkiliy qarorlar va ularni bajarishga ishonch ekani asoslanadi. Maqola so‘ngida kompetentlikni rivojlantirish yo‘nalishlari va empirik tekshiruv uchun gipotezalar taklif etiladi.
References
1.Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
2.Harter, S. (1978). Effectance motivation reconsidered: Toward a developmental model. Human Development, 21(1), 34–64. https://doi.org/10.1159/000271574
3.Karimova, S. M. (2026). Boshlang‘ich sinf jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarida jamoaviy harakatli o‘yinlarni tashkil etish mezonlari. Zamin ilmiy tadqiqotlar jurnali, 2(9). https://phoenixpublication.net/index.php/ZAM/article/view/13828
4.Lander, N., Eather, N., Morgan, P. J., Salmon, J., & Barnett, L. M. (2017). Characteristics of teacher training in school-based physical education interventions to improve fundamental movement skills and/or physical activity: A systematic review. Sports Medicine, 47(1), 135–161. https://doi.org/10.1007/s40279-016-0561-6
5.McKenzie, T. L., Sallis, J. F., & Nader, P. R. (1992). SOFIT: System for Observing Fitness Instruction Time. Journal of Teaching in Physical Education, 11(2), 195–205. https://doi.org/10.1123/jtpe.11.2.195
6.Morgan, P. J., & Hansen, V. (2008). Classroom teachers’ perceptions of the impact of barriers to teaching physical education on the quality of physical education programs. Research Quarterly for Exercise and Sport, 79(4), 506–516. https://doi.org/10.1080/02701367.2008.10599517
7.Musurmonov, H. T., Nizomov, B. R., & Eshmurodov, A. H. (2024). Boshlang‘ich sinflarda harakatli o‘yinlardan foydalanish tajribasini o‘rganish. Golden Brain, 2(11), 151–155. https://doi.org/10.5281/zenodo.11180652
8.Naylor, P. J., Nettlefold, L., Race, D., Hoy, C., Ashe, M. C., Wharf Higgins, J., & McKay, H. A. (2015). Implementation of school based physical activity interventions: A systematic review. Preventive Medicine, 72, 95–115. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2014.12.034
9.Rustamov, A. A. (2026a). Elektron ta’lim platformalarida sun’iy intellektni integratsiyalash usullari. Buxoro xalqaro universiteti ilmiy axborotnomasi, 7(2), 321–326. https://doi.org/10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.d3c4b35e
10.Rustamov, A. A. (2026b). Raqamli ta’lim muhitida bo‘lajak o‘qituvchilarning axborot-kommunikativ kompetentligini rivojlantirish metodikasi. Buxoro xalqaro universiteti ilmiy axborotnomasi, 9(1), 448–453. https://doi.org/10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.35b7c947
11.Rustamov, A. A., & Jumayev, D. J. (2026). Oliy ta’limda adaptiv ta’lim tizimini sun’iy intellekt asosida ishlab chiqish. Buxoro xalqaro universiteti ilmiy axborotnomasi, 8(1), 106–111. https://doi.org/10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.3aabfaa4
12.Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
13.Sallis, J. F., McKenzie, T. L., Alcaraz, J. E., Kolody, B., Faucette, N., & Hovell, M. F. (1997). The effects of a 2-year physical education program (SPARK) on physical activity and fitness in elementary school students. American Journal of Public Health, 87(8), 1328–1334. https://doi.org/10.2105/AJPH.87.8.1328
14.Жуков, М. Н. (2004). Подвижные игры: учебник для студентов педагогических вузов. Академия.
15.Степаненкова, Э. Я. (2006). Теория и методика физического воспитания и развития ребёнка. Академия.
16.Холодов, Ж. К., & Кузнецов, В. С. (2003). Теория и методика физического воспитания и спорта. Академия.