SAMARQAND SHAHRIDAGI MASJIDLAR ME’MORCHILIGINING SHAKLLANISHI VA BADIIY-KOMPOZITSION XUSUSIYATLARI
Keywords:
Samarqand, masjid me’morchiligi, Bibixonim masjidi, Hazrati Xizr masjidi, peshtoq, gumbaz, ayvon, ravoq, minora, koshin, me’moriy kompozitsiya, islom me’morchiligi.Abstract
Mazkur maqolada Samarqand shahrida shakllangan masjidlar me’morchiligining o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda masjidlarning hajmiy-fazoviy tuzilishi, reja-kompozitsion yechimi, peshtoq, gumbaz, ravoq, ayvon, minora va bezak elementlarining o‘zaro uyg‘unligi masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Samarqand me’moriy maktabining turli tarixiy bosqichlarida shakllangan masjidlar misolida monumental va mahalliy me’morchilik an’analarining o‘zaro ta’siri ochib beriladi. Ayniqsa, Bibixonim va Hazrati Xizr masjidlari asosida monumental jamoat masjidi hamda mahalliy masjid tipologiyasining farqli jihatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, masjidlarning shaharsozlik muhitidagi o‘rni, bezak san’ati, rang va materiallarning me’moriy obraz yaratishdagi ahamiyati yoritiladi.References
1. O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi. “Samarqand”, “Bibixonim”, “Hazrati Xizr” maqolalari.
2. Samarqand davlat muzey-qo‘riqxonasi. Samarqandning tarixiy obidalari va muzeylari bo‘yicha materiallar.
3. Antiquities of Samarkand / Turkestan Album. Archaeological Part, 1871–1872.
4. UNESCO World Heritage Centre. Samarkand – Crossroad of Cultures.
5. JSTOR. Bibi-Khanym Mosque, Timurid architectural heritage materiallari.
6. Uzbekistan Travel. Bibi-Khanym Mosque bo‘yicha tarixiy-me’moriy ma’lumotlar.
7. Wikimedia Commons. Bibi-Khanym Mosque va Hazrati Xizr Mosque foto va grafik materiallari.