ASHTARXONIYLAR DAVRIDA SHAHARSOZLIKNING MADANIY TARAQQIYOTDAGI O‘RNI
Keywords:
Ashtarxoniylar, Janidlar, Buxoro xonligi, Buxoro, Samarqand, Balx, shaharsozlik, me’morchilik, madaniy taraqqiyot, madrasa, masjid, xonaqoh, Labi Hovuz, Abdulazizxon madrasasi, bozor, hunarmandchilik, mahalla, guzar, vaqf.Abstract
Mazkur maqolada XVI asr oxiri – XVIII asr o‘rtalarida Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Ashtarxoniylar sulolasi davrida shaharsozlikning madaniy taraqqiyotdagi o‘rni kompleks tarzda tadqiq etiladi. Tadqiqotda shaharsozlik tushunchasi faqat me’moriy binolar qurilishi bilan cheklanmay, balki shahar hududining funksional tashkil etilishi, me’moriy ansambllar, madrasalar, masjidlar, xonaqohlar, bozorlar, tim va toqlar, karvonsaroylar, hovuzlar, suv inshootlari, mahalla va guzarlar tizimi bilan bog‘liq holda tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor Buxoro shahrining shaharsozlik muhiti hamda Samarqand va Balx shaharlarining Ashtarxoniylar davridagi madaniy-ma’muriy ahamiyatiga qaratiladi.
References
1. Mukminova R.G., Mukhtarov A. The Khanate (Emirate) of Bukhara // History of Civilizations of Central Asia. Vol. V: Development in Contrast, from the Sixteenth to the Mid-Nineteenth Century. Paris: UNESCO Publishing, 2003. Buxoro xonligi va Janidlar davri bo‘yicha.
2. Mir Muhammad Amin-i Bukhari. Ubaydullah-nameh. Tashkent: Academy of Sciences of the Uzbek SSR, 1957.
3. Muhammad Yusuf Munshi. Muqim-khan History (Tarikh-i Muqim-khani). Ashtarxoniylar davri siyosiy tarixiga oid muhim forsiy manba.
4. Сукҳарева О.А. К истории городов Букҳарского кҳанства: историко-этнографические очерки. Ташкент, 1958.
5. Abbasova-Yusupova M.A. The Bukharan School of Architecture in the 15th–17th Centuries: Distinctive Features and Paths of Development. Samarkand, 2022.
6. McChesney R.D. “Economic and Social Aspects of the Public Architecture of Bukhara in the 1560s and 1570s” // Islamic Art. Vol. 2. 1987. P. 217–242.
7. UNESCO. History of Civilizations of Central Asia. Vol. V: Development in Contrast, from the Sixteenth to the Mid-Nineteenth Century. Paris: UNESCO Publishing, 2003.
8. Encyclopaedia Iranica. “Architecture iv. Central Asian.” Mazkur manbada XVI–XVII asrlarda Shayboniylar va Ashtarxoniylar davrida Buxoro, Samarqand, Toshkent va Termizda qurilish faoliyati, bozor inshootlari, karvonsaroylar, sardobalar, masjidlar, xonaqohlar va madrasalar haqida ma’lumot beriladi.
9. Imamov U.I. “Source Studies of the Madrasahs Education System of the Ashtarkhanid Period (XVII–XVIII Centuries)” // Eurasian Journal of History, Geography and Economics. Vol. 23. 2023. P. 20–23.
10. Roshdy M. “Abdulaziz Khan’s Architectural Works in Bukhara in the 11th A.H./17th A.D. Century: An Architectural Archaeological Study” // Journal of Archaeological Research and Studies. Vol. 12, Issue 12. 2023. P. 63–75.
11. UNESCO World Heritage Centre. Historic Centre of Bukhara. Buxoroning tarixiy shahar tuzilmasi, Labi Hovuz, Abdulazizxon madrasasi va XVII asr me’moriy yodgorliklari haqidagi ma’lumotlar.
12. Umarov B. “Architecture of Bukhara in the Ashtarkhanid Period.” International Journal of Intellectual and Cultural Heritage. Vol. 2, Issue 2. 2022.
13. Пугаченкова Г.А., Ремпел Л.И. История искусства Узбекистана с древнейшикҳ времен до серединй ХИХ века. Мосcоw: Искусство, 1965.
14. Rempel L.I. Dalekoe i blizkoe: stranitsy zhizni, byta, stroitel’nogo dela i iskusstva Staroy Bukhary. Tashkent, 1981.
15. Мукминова Р.Г. Очерки по истории ремесла в Самарканде и Букҳаре в ХВИ веке. Ташкент: Фан, 1976.
16. Манковская Л.Ю. Формирование и типология среднеазиатской аркҳитектурй ИХ – начала ХХ вв. Ташкент: Бактриа Пресс, 2014.