XORIJIY MAMLAKATLARDA ZAMONAVIY SOG‘LOMLASHTIRISH MAJMUALARINING ME’MORIY-REJAVIY TUZILMASI VA ULARNI O‘ZBEKISTON SHAROITIGA MOSLASHTIRISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: sog‘lomlashtirish majmualari, me’moriy-rejaviy tuzilma, xalqaro tajriba, funksional tipologiya, tibbiy reabilitatsiya, vellness, termal kurort, landshaft arxitekturasi, universal dizayn, O‘zbekiston.Abstract
Annotatsiya. Maqolada xorijiy mamlakatlarda zamonaviy sog‘lomlashtirish majmualarini shakllantirish tajribasi me’morchilik, shaharsozlik, tibbiyot, rekreatsiya va landshaft arxitekturasining o‘zaro integratsiyasi nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Majmualar funksional yo‘nalishi va hududiy joylashuviga ko‘ra sanatoriy-kurort, tibbiy-reabilitatsiya, wellness-profilaktika, termal-balneologik, sport-sog‘lomlashtirish hamda tabiiy muhit bilan integratsiyalashgan rekreatsion turlarga ajratiladi. Germaniya, Avstriya, Fransiya, Shveysariya, Yaponiya, Janubiy Koreya, Xitoy, AQSH, Kanada va BAA tajribasining o‘ziga xos jihatlari qiyosiy tarzda bayon etiladi. Xalqaro amaliyotda ko‘p funksiyalilik, tabiiy landshaft bilan uyg‘unlik, ochiq va yopiq makonlar uzviyligi, universal dizayn, ekologik barqarorlik hamda raqamli texnologiyalarni qo‘llash yetakchi tendensiyalar sifatida yoritiladi. Ushbu tajribalarni O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish bo‘yicha iqlimiy, hududiy va milliy-me’moriy omillarga tayangan tavsiyalar ishlab chiqiladi.
References
1.World Health Organization Regional Office for Europe. Understanding the Health and Tourism Nexus. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2025. https://www.who.int/europe/publications/i/item/9789289062541 (murojaat sanasi: 07.11.2026).
2.Chi P., Gutberg J., Berta W. The Conceptualization of the Natural Environment in Healthcare Facilities: A Scoping Review // HERD: Health Environments Research & Design Journal. 2020. Vol. 13, No. 1. P. 30–47. https://doi.org/10.1177/1937586719845118.
3.UNESCO World Heritage Centre. The Great Spa Towns of Europe. 2021. https://whc.unesco.org/en/list/1613/ (murojaat sanasi: 07.11.2026).
4.World Health Organization Regional Office for Europe. Urban Green Spaces and Health. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2016. https://www.who.int/europe/publications/i/item/WHO-EURO-2016-3352-43111-60341.
5.World Health Organization Regional Office for Europe. Urban Green Space Interventions and Health: A Review of Impacts and Effectiveness. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2017. https://www.who.int/europe/publications/m/item/urban-green-space-interventions-and-health--a-review-of-impacts-and-effectiveness.-full-report.
6.Raximov K. D., Uralov A. S. Landshaft arxitekturasi obyektlarini loyihalash. Toshkent: Sano-standart, 2015. 224 b. ISBN 978-9943-348-80-6.
7.Yan X., He S. The co-evolution of therapeutic landscape and health tourism in Bama longevity villages, China: An actor-network perspective // Health & Place. 2020. Vol. 66. Article 102448. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2020.102448.
8.Zhu Z., Liu J., Zhu H., Gao C., Li F. Spatial Distribution of Spa Resort in China and Its Influencing Factors // Economic Geography. 2024. Vol. 44, No. 5. P. 190–201. https://doi.org/10.15957/j.cnki.jjdl.2024.05.020.
9.Korea Tourism Organization. Spas & Hot Springs in Korea. https://english1.visitkorea.or.kr/enu/ATR/SI_ENG_2_9_1.jsp (murojaat sanasi: 07.11.2026).
10.Japan National Tourism Organization. Hot Springs (Onsen). https://www.japan.travel/en/things-to-do/relaxation/onsen/ (murojaat sanasi: 07.11.2026).
11.American Society of Landscape Architects. Forum on Therapeutic Garden Design. 2nd ed. Landscape Architecture Technical Information Series, No. 1. Washington, DC: ASLA, 2011.
12.U.S. Department of Justice. 2010 ADA Standards for Accessible Design. Washington, DC, 2010. https://www.ada.gov/law-and-regs/design-standards/2010-stds/.
13.Dubai Municipality. Dubai Building Code. Dubai, 2021. https://www.dm.gov.ae/municipality-business/planning-and-construction/dubai-building-code-2/.
14.Lüthi D. The Influence of Good Air on Architecture: A “Formal Cure”? The Appearance of the Alpine Sanatorium in Switzerland, 1880–1914 // Journal of Alpine Research. 2005. Vol. 93, No. 1. P. 53–60. https://doi.org/10.3406/rga.2005.2332.
15.European Commission. Smart Readiness Indicator (SRI): Smart Technologies and Building Automation. https://energy.ec.europa.eu/topics/energy-efficiency/energy-performance-buildings/smart-readiness-indicator_en (murojaat sanasi: 07.11.2026).