UZOQ COVID SINDROMIDA AUTONOM ASAB TIZIMINING DISFUNKSIYASI
Keywords:
uzoq COVID, post-COVID sindromi, autonom asab tizimi, disavtonomiya, POTS, ortostatik intolerans, yurak urish variabelligi.Abstract
Uzoq COVID (Long COVID yoki Post-COVID sindromi) SARS-CoV-2 infeksiyasidan keyin haftalar va oylar davomida saqlanib qoladigan klinik belgilar majmuasi bo‘lib, turli organ va tizimlarni qamrab oladi. So‘nggi yillarda olib borilgan tadqiqotlar ushbu sindromda autonom asab tizimi (AAT) disfunksiyasi muhim o‘rin tutishini ko‘rsatmoqda. Autonom disfunksiya yurak urish tezligining buzilishi, ortostatik intolerans, postural ortostatik taxikardiya sindromi (POTS), arterial bosimning beqarorligi, surunkali charchoq va “brain fog” kabi belgilar bilan namoyon bo‘ladi. Mazkur maqolada uzoq COVID sindromida autonom asab tizimi disfunksiyasining patogenezi, klinik namoyonlari, diagnostikasi va davolash yondashuvlari tahlil qilindi.
References
1.Goldstein D.S. Post-COVID dysautonomias: what we know and (mainly) what we don’t know. Nature Reviews Neurology, 2024.
2.Fedorowski A. va hammualliflar. Cardiovascular autonomic dysfunction in post-COVID-19 syndrome. Nature Reviews Cardiology, 2024.
3.Treadwell J.R. va hammualliflar. Treatments for Long COVID autonomic dysfunction: a scoping review. Clinical Autonomic Research, 2025.
4.Oscoz-Ochandorena S. va hammualliflar. Reduced autonomic function in patients with long-COVID-19 syndrome. Current Problems in Cardiology, 2024.
5.Pengo M.F. va hammualliflar. Post-Acute Sequelae of COVID-19 and Cardiovascular Autonomic Dysfunction. Journal of Cardiovascular Development and Disease, 2021.
6.Carvalho T.D. va hammualliflar. Cardiovascular autonomic dysfunction in Long COVID. Frontiers in Cardiovascular Medicine, 2023.
7.Neurocardiac Autonomic Dysfunction in Patients With Post-COVID-19 Condition: A Systematic Review and Meta-Analysis, 2025.