YASHIRIN QOTIL — SURUNKALI STRESS: STRESSNING IMMUN TIZIMI VA YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARIGA TA'SIRI
Keywords:
Kalit soʻzlar: surunkali stress, immun tizimi, yurak-qon tomir kasalliklari, kortizol, yashirin qotil, psixosomatika, arterial gipertenziya.Abstract
Ushbu maqolada zamonaviy tibbiyot va psixologiyaning eng dolzarb muammolaridan biri — surunkali stressning inson organizmiga salbiy oqibatlari koʻrib chiqiladi. "Yashirin qotil" deb ataluvchi surunkali stress immun tizimining zaiflashishiga va yurak-qon tomir kasalliklarining rivojlanishiga qanday taʼsir koʻrsatishi patofiziologik mexanizmlar orqali tahlil qilingan. Tadqiqotda kortizol va boshqa stress gormonlarining uzoq muddat yuqori darajada saqlanishi arterial gipertenziya, ateroskleroz va immunologik disfunksiyaga olib kelishi koʻrsatib oʻtilgan. Maqola soʻngida stressni boshqarish va uning asoratlarini oldini olish boʻyicha tavsiyalar berilgan.
References
1.McEwen, B. S. (2007). Central effects of stress hormones in health and disease: Understanding the protective and damaging effects of stress and stress mediators. European Journal of Pharmacology, 558(1-3), 20-33.
2.Cohen, S., Janicki-Diverts, D., & Miller, G. E. (2007). Psychological stress and disease. JAMA, 298(14), 1685-1687.
3.Dhabhar, F. S. (2014). Effects of stress on immune function: the good, the bad, and the beautiful. Immunologic Research, 58(2-3), 193-210.
4.Steptoe, A., & Kivimäki, M. (2012). Stress and cardiovascular disease. Nature Reviews Cardiology, 9(6), 360-370.
5.Chrousos, G. P. (2009). Stress and disorders of the stress system. Nature Reviews Endocrinology, 5(7), 374-381.
6.Asadov, Sh. A., & Karimov, M. K. (2021). Surunkali psixoemotsional stressning yurak-qon tomir tizimi patologiyalarida tutgan o‘rni. O‘zbekiston Tibbiyot Jurnali, (3), 45-50.
7.Xodjayeva, F. R. (2023). Psixosomatika va zamonaviy tibbiyot: Stress gormonlarining immun tizimiga ta’siri mexanizmlari. Kardiologiya va Terapiya Jurnali, 12(2), 78-84.
8.Segerstrom, S. C., & Miller, G. E. (2004). Psychological stress and the human immune system: a meta-analytic study of 30 years of inquiry. Psychological Bulletin, 130(4), 601-630.
9.Yusufov, A. A. (2022). Klinik patofiziologiya asoslari. Toshkent: "Yangi asr avlodi" nashriyoti, 112-118 b.