O‘XSHATISHLARNING O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDA O‘RGANILISHI
Keywords:
Kalit so‘zlar: o‘xshatish, tashbeh, metafora, turg‘un o‘xshatish, individual o‘xshatish, lingvopoetika, stilistika, antroposentrik tilshunoslik.Abstract
Maqolada o‘xshatishning o‘zbek tilshunosligida o‘rganilish tarixi va hozirgi holati tahlil qilinadi. Aristoteldan tortib hozirgi o‘zbek tilshunoslarigacha bo‘lgan qarashlar qisqacha ko‘rib chiqiladi. O‘xshatishning semantik, grammatik, stilistik va antroposentrik jihatlari, uning turlari (turg‘un va individual), tarkibiy qismlari hamda badiiy matndagi o‘rni yoritiladi. O‘zbek tilshunosligida o‘xshatishlarning tadqiqi bo‘yicha qilingan ishlar tizimli ravishda umumlashtiriladi.
References
1.Античные теории языка и стиля. – М.–Л., 1936. – 31-, 174-, 216-, 219-б.
2.Qo‘ng‘urov R. O‘zbek tilining tasviriy vositalari. – Toshkent: Fan, 1977. – 24–34-b.
3.Ахманова О. С. Словарь лингвистических терминов. – Москва: Советская энциклопедия, 1966. – 444 с.
4.Karimov S. A. Badiiy uslub va tilning ifoda tasvir vositalari. O‘quv qo‘llanma. – Samarqand: SamDU nashriyoti, 1994. – 72 b.
5.Karimov S. A. G‘afur G‘ulomning poetik mahorati. Monografiya. – Samarqand: SamDU nashriyoti, 2003. – 27 b.
6.Karimov S. A. Zulfiya asarlari lingvostilistikasi. Monografiya. – Samarqand: SamDU nashriyoti, 2006. – 5–115-b.
7.Mukarramov M. Metafora yasovchi o‘xshatish vositalarining ma’nolari haqida // O‘zbek tili va adabiyoti. – 1971. – 2-son. – B. 51–53.
8.Qobuljonova G. K. Metaforaning sistemaviy-lingvistik talqini: filol. fan. nomz. … diss. – Toshkent.
9.Mahmudov N. O‘xshatishlar va milliy obraz // O‘zbek tili va adabiyoti. – 2013. – № 1. – B. 4.
10.Mahmudov N. Oybek she’riyatidagi o‘xshatishlarning lingvopoetikasi // O‘zbek tili va adabiyoti. – 1985. – № 6.
11.Mahmudov N., Xudoyberganova D. O‘zbek tili o‘xshatishlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: Ma’naviyat, 2013. – 4-b.
12.Xudoyberganova D. S. O‘zbek tilidagi badiiy matnlarning antroposentrik talqini: filol. fan. dokt. diss. – Toshkent, 2015. – B. 64–74.
13.Yoqubbekova M. O‘zbek xalq qo‘shiqlarida o‘xshatish: monografiya. – Toshkent, 2003.
14.Umurqulov B. O‘zbek badiiy nasrining lingvo-uslubiy shakllanish asoslari: filologiya fanlari doktori (DSc) ilmiy darajasini olish uchun taqdim etilgan dissertatsiya. – Toshkent, 2020. – B. 46–271.
15.Usmonov F. O‘zbek tilidagi o‘xshatishlarning lingvomadaniy tadqiqi: filol. fan. nomz. … diss. avtoref. – Toshkent, 2020. – B. 54–55.