O‘ZBEK TILIDA INSON XULQ-ATVORINI IFODALOVCHI FRAZEOLOGIZMLAR TASNIFI
Keywords:
Kalit so‘zlar: inson xulq-atvori, frazeologizmlar, tasnif, semantik guruhlar, somatik frazeologizmlar, emotsional-baholovchi birliklar, zoologik metafora, o‘zbek frazeologiyasi, kognitiv lingvistika, lingvokulturologiya.Abstract
Maqolada o‘zbek tilida inson xulq-atvorini ifodalovchi frazeologizmlarning tasnifi masalasi batafsil yoritiladi. Maqolada an’anaviy frazeologiya, kognitiv lingvistika va lingvokulturologiya yondashuvlari asosida frazeologizmlar semantik, struktura, emotsional-baholovchi, somatik va funksional-pragmatik jihatdan tasniflanadi. Inson xulq-atvorini ifodalovchi frazeologizmlarning asosiy semantik guruhlari, obrazli asoslari va nutqiy qo‘llanish xususiyatlari misollar asosida ochib beriladi. Har bir ilmiy xulosa tegishli manbalar bilan snoskalar orqali dalillangan.
References
1.Виноградов В.В. Об основном типах фразеологических единиц в русском языке // Академику А.А. Шашматову. – Москва–Ленинград: АН СССР, 1947. – 432 с.
2.Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980. – 242 p.
3.Баранов А.Н., Добровольский Д.О. Аспекты теории фразеологии. – Москва: Знак, 2008. – 656 с.
4.Moon R. Fixed Expressions and Idioms in English: A Corpus-Based Approach. – Oxford: Clarendon Press, 1998. – 338 p.
5.Gibbs R.W. The Poetics of Mind: Figurative Thought, Language, and Understanding. – Cambridge: Cambridge University Press, 1994. – 527 p.
6.Crystal D. The Cambridge Encyclopedia of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 2010. – 524 p.
7.Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati. – Toshkent: O‘qituvchi, 1978. – 407 b.
8.Mamatov A. O‘zbek tili fraseologizmlarining shakllanish masalalari. – Toshkent: Fan, 2000. – 156 b.
9.Xudoyberganova D. Matnning antroposentrik tadqiqi. – Toshkent: Fan, 2013. – 192 b.
10.Reimov A. Insonning emotsional holatini ifodalovchi frazeologik birliklar. – Nukus: Qaraqalpaqstan, 2015. – 132 b.
11.Hakimova G.E. Zoologik nomli frazeologik birliklarning semantik xususiyatlari. – Toshkent: Fan, 2018. – 156 b.
12.Rashidova U. O‘zbek tilidagi somatik iboralarning semantik-pragmatik tahlili. – Samarqand: SamDU, 2018. – 51 b.
13.Uktamova M.X. Ingliz va o‘zbek tillaridagi “xarakter” semali frazeologik birliklar // Oriens. – 2023. – B. 628-637.
14.Yo‘ldoshev B. Frazeologik stilistika. – Toshkent: Fan, 1993. – 120 b.