AKADEMIK DISKURSDA REGULYATIV DISKURS QATLAMINING SOTSIOPRAGMATIK TADQIQI: NAZARIY VA METODOLOGIK MANZARA
Keywords:
Regulyativ va direktiv diskursning nazariy-lingvistik poydevori nutqiy aktlar nazariyasi hamda ilokativ kuch tushunchasiga borib taqaladi.Abstract
Zamonaviy tilshunoslikda muloqot hodisalarini o‘rganish sof lingvistik va formal cheklovlardan chiqib, inson nutqining sotsiokultural, psixologik hamda pragmatik aspektlarini kompleks tahlil qilish yo‘nalishida rivojlanmoqda. Akademik va pedagogik muhitda yuzaga keladigan muloqot shunchaki axborot almashinuvi vositasi bo‘lmay, balki ijtimoiy maqom, preskriptiv standartlar hamda shaxsiy muomalani o‘zida mujassam etgan murakkab diskursiv tizimdir. Ushbu tizimning eng faol va funksional qatlamlaridan birini muloqot ishtirokchilarining harakatini yo‘naltiruvchi, tartibga soluvchi hamda boshqaruvchi lisoniy birliklardan iborat bo‘lgan regulyativ diskurs tashkil etadi. Akademik diskursda regulyativ strategiyalarning sotsiopragmatik tabiatini mavjud ilmiy adabiyotlar va nazariy konsepsiyalar asosida tadqiq etish regulyativ ilokatsiyaning lisoniy namoyon bo‘lish shakllari, sotsial masofa va pragmatik yumshatish mexanizmlarining nazariy-metodologik manzarasini tizimlashtirish imkonini beradi.
References
1.Ostin J. L. So‘zlar orqali harakat qilish san'ati. – Oksford universiteti nashriyoti, 1962.
2.Bayber D. Universitet tili: Og‘zaki va yozma registrlar bo‘yicha korpus tadqiqoti. – Jon Benjamins nashriyoti, 2006.
3.Blum-Kulka Sh., Xaus J., Kasper G. Madaniyatlararo pragmatika: So‘rovlar va uzrlar. – Ableks nashriyoti, 1989.
4.Braun P., Levinson S. S. Muomala odobi: Til qo‘llanishidagi universal tamoyillar. – Kembrij universiteti nashriyoti, 1987.
5.Xallidey M. A. K. Funksional grammatikaga kirish. 2-nashr. – Edvard Arnold nashriyoti, 1994.
6.Xayland K. Metadiskurs: Yozuvda interaksiyani o‘rganish. – Kontinuum nashriyoti, 2005.
7.Lich G. N. Pragmatika prinsiplari. – Longman nashriyoti, 1983.
8.Syosrl J. R. Nutqiy aktlar: Til filosofiyasiga doir insho. – Kembrij universiteti nashriyoti, 1969.
9.Tomas J. Muloqotdagi ma'no: Pragmatikaga kirish. – Rutledj nashriyoti, 1995.