BOLALAR SPASTIK SEREBRAL FALAJLIGIDA YALLIG‘LANISH BIOMARKERLARINING ZARARLANISH DARAJASI VA KASALLIK KECHISHINI PROGNOZLASHDAGI KLINIK-DIAGNOSTIK AHAMIYATI
Keywords:
spastik serebral falajlik, biomarker, yallig‘lanish, sitokinlar, TNF-α, interleykinlar, oksidlovchi stress, GMFCS, prognoz.Abstract
Mazkur maqolada bolalar spastik serebral falajligida yallig‘lanish jarayonlari bilan bog‘liq biomarkerlarning patofiziologik mohiyati, ularning markaziy asab tizimi shikastlanishi va funksional cheklanishlar bilan ehtimoliy aloqasi hamda klinik-diagnostik istiqbollari tahlil qilinadi. Interleykin-1β, interleykin-6, interleykin-8, o‘sma nekrozi omili alfa (TNF-α), interleykin-10 kabi sitokinlar, shuningdek oksidlovchi stress ko‘rsatkichlari mavjud ilmiy adabiyotlar asosida ko‘rib chiqiladi. Biomarkerlar kasallikning etiologiyasi, motor buzilishlar og‘irligi va uzoq muddatli prognozini mustaqil ravishda belgilab bermasligi, balki klinik-nevrologik baholash, neyroimaging va standartlashtirilgan funksional shkalalar bilan birgalikda talqin qilinishi zarurligi asoslanadi. Maqola adabiyotlar tahliliga asoslangan bo‘lib, unda yangi klinik kuzatuv yoki laborator natijalar keltirilmagan.
References
1.Magalhães R. C., Moreira J. M., Lauar A. O., da Silva A. A. S., Teixeira A. L., e Silva A. C. S. Inflammatory biomarkers in children with cerebral palsy: A systematic review. Research in Developmental Disabilities. 2019;95:103508. DOI: 10.1016/j.ridd.2019.103508.
2.Novak I., Morgan C., Adde L. et al. Early, Accurate Diagnosis and Early Intervention in Cerebral Palsy: Advances in Diagnosis and Treatment. JAMA Pediatrics. 2017;171(9):897–907. DOI: 10.1001/jamapediatrics.2017.1689.
3.National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Cerebral palsy in under 25s: assessment and management. NICE Guideline NG62. 2017. Recommendations: https://www.nice.org.uk/guidance/ng62/chapter/recommendations.
4.The Association Study Between Cytokines and the Risk for Cerebral Palsy. Mediators of Inflammation. 2025;2025:3742331. DOI: 10.1155/mi/3742331.
5.Molloy E. J. et al. Persistent dysregulated inflammation in cerebral palsy: a systematic review. Pediatric Research. 2026. DOI: 10.1038/s41390-026-05319-3.
6.Başaran P. Ö., Doğan A. G., Çetin İ., Çelik Ç. Oxidative Stress Biomarkers in Cerebral Palsy: Ischemia-Modified Albumin, Protein Carbonyl Compounds, AOPP, and Functional Status. Journal of Clinical Practice and Research. 2026;48(3):288–294. DOI: 10.14744/cpr.2026.09052.
7.NICE. Cerebral palsy in under 25s: assessment and management — MRI and identification of causes. Evidence and recommendations within NG62. 2017.
8.World Health Organization. Cerebral palsy: monitoring and management of common problems in children. WHO/PAHO Primary health care guidance for children and adolescents. 2022.