TIJORAT BANKLARINING ISLOMIY DARCHALARIDA SHARIATGA NOMUVOFIQLIK RISKINI KAMAYTIRISHDA ICHKI NAZORATNING O‘RNI
Keywords:
islomiy darcha, shariatga nomuvofiqlik riski, ichki nazorat, muvofiqlik, ichki audit, nazorat dalili.Abstract
Tezisda islomiy darchalarda shariatga nomuvofiqlik riskini kamaytirish uchun ichki nazorat modeli taklif etiladi. Milliy hujjatlar, xalqaro standartlar va ilmiy manbalar qiyosiy tahlil qilinib, operatsion ijro, muvofiqlik monitoringi va mustaqil audit vazifalari ajratiladi. Nazorat amallari dalillar va mas’ullar bilan bog‘lanadi. Mahsulot tasdig‘ini davomiy monitoring bilan to‘ldirish hamda kamchiliklarni tekshirilgan tuzatish dalili asosida yopish tavsiya etiladi.
References
1.O‘zbekiston Respublikasi, “O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga O‘zbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy etishga qaratilgan qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida,” O‘RQ-1126, 27.03.2026. [Online]. Available: https://lex.uz/uz/acts/-8099403. Accessed: Oct. 30, 2026.
2.O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, “Bank faoliyatiga ruxsat berish tartibi va shartlari to‘g‘risidagi nizomga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida,” qaror 19/2, 23.06.2026, ro‘yxat 3252-7, 17.07.2026. [Online]. Available: https://lex.uz/docs/8339242. Accessed: Oct. 30, 2026.
3.M. M. Hanefah, M. I. H. Kamaruddin, S. Salleh, Z. Shafii, and N. Zakaria, “Internal control, risk and Shariah non-compliant income in Islamic financial institutions,” ISRA Int. J. Islam. Finance, vol. 12, no. 3, pp. 401–417, 2020, doi: 10.1108/IJIF-02-2019-0025.
4.IFSB, Guiding Principles on Shariah Governance Systems for Institutions Offering Islamic Financial Services, IFSB-10, Dec. 2009. [Online]. Available: https://www.ifsb.org/wp-content/uploads/2023/10/IFSB-10-December-2009_En.pdf. Accessed: Oct. 30, 2026.
5.IFSB, Guiding Principles for Effective Supervision of Shariah Governance, IFSB-31, Jul. 2025. [Online]. Available: https://www.ifsb.org/wp-content/uploads/2025/07/IFSB-31-Guiding-Principles-for-Effective-Supervision-of-Shariah-Governance.pdf. Accessed: Oct. 30, 2026.
6.The Institute of Internal Auditors, Three Lines Model: Assurance and Advice in Support of Effective Governance, Statement of Position, Jul. 8, 2026. [Online]. Available: https://www.theiia.org/globalassets/site/resources/statements-of-position/tlm_assurance_advice_support_effective_gov_en.pdf. Accessed: Oct. 30, 2026.
7.Basel Committee on Banking Supervision, “Compliance functions,” Basel Consolidated Guidelines, IAC20, Jan. 1, 2026. [Online]. Available: https://www.bis.org/committees/bcbs/basel-consolidated-guidelines/module/iac/20. Accessed: Oct. 30, 2026.
8.N. S. Mohd Noor, H. Muhammad, J. Arifin, P. L. Ghazali, and R. A. Razak, “Enhancing Shariah governance: The key risk indicators for managing Shariah non-compliance risk in Islamic financial institutions,” Int. J. Bus. Soc., vol. 25, no. 3, pp. 1165–1181, 2024, doi: 10.33736/ijbs.8574.2024.