INGLIZ VA O‘ZBEK ROMANLARIDA SHAXSNING IJTIMOIY O‘ZLIGI VA MADANIY CHEGARALAR (CHO‘LPON VA FORSTER ASARLARI QIYOSIDA)
Keywords:
qiyosiy adabiyotshunoslik, ijtimoiy o‘zlik, madaniy identitet, madaniy chegara, Cho‘lpon, E. M. Forster, “Kecha va kunduz”, “A Passage to India”, mustamlakachilik, shaxs va jamiyat.Abstract
Mazkur tezisda o‘zbek va ingliz adabiyotining muhim namunalari bo‘lgan Cho‘lponning “Kecha va kunduz” hamda E. M. Forsterning “A Passage to India” romanlarida shaxsning ijtimoiy o‘zligi, madaniy mansublik va turli ijtimoiy-madaniy guruhlar o‘rtasidagi chegaralar qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda har ikki adib ijodida shaxsning jamiyatdagi o‘rni, milliy va madaniy identitet, mustamlakachilik va ijtimoiy ierarxiyaning inson dunyoqarashiga ta’siri kabi masalalarning badiiy ifodasi yoritiladi. Cho‘lpon romanida Turkiston jamiyatidagi ijtimoiy munosabatlar, gender rollari, an’anaviy qarashlar va mustamlakachilik sharoitidagi ma’naviy ziddiyatlar muhim o‘rin egallasa, Forster romanida ingliz mustamlakachiligi sharoitida inglizlar va hindlar o‘rtasidagi madaniy masofa, ijtimoiy tabaqalanish va o‘zaro begonalashuv masalalari markazga chiqariladi. Qiyosiy tahlil natijasida ikki romanda geografik va tarixiy sharoitlar turlicha bo‘lishiga qaramay, shaxsning o‘zligini anglash jarayoni jamiyatdagi hokimiyat, madaniyat va ijtimoiy chegaralar bilan uzviy bog‘liqligi ko‘rsatiladi.
References
[1] Cho‘lpon. Kecha va kunduz. Toshkent: Sharq, 2000. Asar matni.
[2] Forster, E. M. A Passage to India. London: Edward Arnold, 1924. Asar matni.
[3] Bhabha, H. K. The Location of Culture. London: Routledge, 1994, pp. 1–18, 53–56.
[4] Ashcroft, B., Griffiths, G., Tiffin, H. The Empire Writes Back: Theory and Practice in Post-Colonial Literatures. London: Routledge, 2002, pp. 1–15, 37–76.
[5] Karimov, N. Cho‘lpon: Ma’rifiy-biografik roman. Toshkent: Sharq, 2003, pp. 5–20, 180–205.
[6] Childs, P., Williams, P. An Introduction to Post-Colonial Theory. London: Prentice Hall, 1997, pp. 1–12, 89–113.
[7] Said, E. W. Orientalism. New York: Pantheon Books, 1978, pp. 1–28, 31–110.
[8] Bhabha, H. K. The Location of Culture. London: Routledge, 1994, pp. 53–56, 85–92.
[9] Qosimov, B. Milliy uyg‘onish: jasorat, ma’rifat, fidoyilik. Toshkent: Ma’naviyat, 2002, pp. 3–25, 175–210.
[10] Abrams, M. H., Harpham, G. G. A Glossary of Literary Terms. Boston: Wadsworth, 2012, pp. 155–161, 183–190.
[11] Eagleton, T. Literary Theory: An Introduction. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1996, pp. 1–17, 174–198.
[12] Loomba, A. Colonialism/Postcolonialism. London: Routledge, 2005, pp. 1–19, 42–73.
[13] Greenberger, A. J. English Political Caricature: A Study of Political Illustrations on the British Stage and in the Press. Oxford: Clarendon Press, 1969, pp. 1–20.
[14] Lodge, D. The Modes of Modern Writing: Metaphor, Metonymy, and the Typology of Modern Literature. London: Edward Arnold, 1977, pp. 5–24, 137–155.