TAKAFUL: ISLOMIY SUG‘URTANING MOHIYATI, AN’ANAVIY SUG‘URTADAN FARQLARI HAMDA O‘ZBEKISTONDAGI HUQUQIY VA IQTISODIY ISTIQBOLLARI

Authors

  • Xushnazar Jo‘rayev Toshkent davlat yuridik universiteti, Huquq va texnologiyalar sho‘basi o‘qituvchisi

Keywords:

takaful, islomiy sug‘urta, ribo, g‘arar, maysir, shariat, islom moliyasi, O‘zbekiston sug‘urta bozori, sug‘urta faoliyati.

Abstract

Ushbu maqola takaful — islom huquqi (shariat) asosidagi sug‘urta modelini ilmiy-huquqiy nuqtai nazardan tahlil qilishga bag‘ishlangan. Maqolada takafulning mohiyati va asosiy tamoyillari, uning an’anaviy sug‘urtadan qanday farq qilishi, qaysi davlatlarda keng qo‘llanilayotgani va jahon bozorida tutgan o‘rni ko‘rib chiqiladi. An’anaviy sug‘urtaning islom huquqi prinsiplariga zid jihatlari — ribo (foiz), g‘arar (noaniqlik) va maysir (qimor) — aniq hayotiy misollar orqali tushuntiriladi. O‘zbekiston sug‘urta bozorining 2024-yildagi statistik ko‘rsatkichlari tahlil qilinadi, aholining 90 foizdan ortiq qismi musulmonlardan iborat bo‘lgan ushbu mamlakatda shariatga mos sug‘urta tizimiga bo‘lgan talab baholanadi. Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasining “Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida”gi Qonuni (O‘RQ-730) va yaqinda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga Oʻzbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy etishga qaratilgan qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida”gi Qonuni (O‘RQ-1126) doirasida takafulning joriy huquqiy maqomi tahlil qilinadi.

References

1.Ayub, M. (2007). Understanding Islamic finance. John Wiley & Sons.

2.GrowthMarket Reports. (2024). Islamic insurance (Takaful) market research report 2033. https://growthmarketreports.com/report/islamic-insurance-takaful-market

3.IMARC Group. (2024). Global takaful market report by product type (Life/Family Takaful, General Takaful), and region 2025-2033. https://www.imarcgroup.com/global-takaful-market

4.Market Research Future. (2024). Takaful insurance market size, share and growth report 2035. https://www.marketresearchfuture.com/reports/takaful-insurance-market-22709

5.O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi [ILMA/NAPP]. (2024). O‘zbekiston Respublikasi sug‘urta bozorining 2024-yil 9 oyligi yakunlari bo‘yicha umumiy ko‘rsatkichlari. https://www.napp.uz

6.O‘zbekiston Respublikasi Qonuni. (2021, 23-noyabr). Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida (O‘RQ-730-son). https://lex.uz/docs/-5739117

7.O‘zbekiston Respublikasi Qonuni. (2026, 27-mart). O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga O‘zbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy etishga qaratilgan qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida (O‘RQ-1126-son). https://lex.uz/docs/-8099403

8.O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2024). O‘zbekistonning doimiy aholi soni (2024-yil 1-iyul holatiga). https://stat.uz

9.Obaidullah, M. (2008). Islamic financial services. International Institute of Islamic Business and Finance (IIIBF).

10.Pew Research Center. (2023). The global religious landscape: Muslims.

11.U.S. Department of State [USSD]. (2014). Uzbekistan: 2014 report on international religious freedom. Bureau of Democracy, Human Rights and Labor.

12.U.S. Department of State [USSD]. (2022). 2022 report on international religious freedom: Uzbekistan. https://uz.usembassy.gov/2022-report-on-international-religious-freedom-uzbekistan/

13.Xudoyberdiyev, U. M. (2025). Takaful: islomiy sug‘urtaning zamonaviy imkoniyatlari va rivojlanish muammolari. Insurance Market of Uzbekistan, 2(2), 20–23. https://doi.org/10.55439/INS/vol2_iss2/267

14.Yusof, M. F., Wan Ismail, W. Z., & Mohd Naaim, A. K. (2011). Fundamentals of Takaful. IBFIM.

15.Kun.uz. (2023, 4-iyul). O‘zbekistonda islom moliyasi: qonunchilikdagi o‘zgarishlar, yutuq-kamchiliklar va takliflar. https://www.kun.uz/news/2023/07/04/ozbekistonda-islom-moliyasi

16.Gazeta.uz. (2026, 28-mart). O‘zbekistonda islomiy banking joriy etish to‘g‘risidagi qonun. https://www.gazeta.uz/oz/2026/03/28/islomiy-bank/

Downloads

Published

2026-08-13

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.