OʻZBEKISTON MOLIYA BOZORIDA ISLOMIY MOLIYA DARCHALARINI JORIY ETISHNING MAKROIQTISODIY BARQARORLIKKA TAʻSIRI: MUAMMO VA YECHIMLAR

Authors

  • Ruzmetov Azimbek Azamat o‘g‘li O'zbekiston Respublikasi Bank - moliya akademiyasi Iqtisodiyotni monetar tartibga solish yo‘nalishi 1-kurs magistranti

Keywords:

Kalit soʻzlar: islomiy moliya, makroiqtisodiy barqarorlik, moliyaviy inkluzivlik, Murabaha, Musharaka, Mudoraba, KOB, sukuk, Oʻzbekiston.

Abstract

Ushbu maqola Oʻzbekiston moliya bozorida islomiy moliya darchalarini joriy etishning makroiqtisodiy barqarorlikka ta'sirini kompleks tahlil qiladi. Tadqiqotda mamlakat aholisining katta qismi diniy qarashlari tufayli an'anaviy bank xizmatlaridan foydalanmasligi (moliyaviy inkluzivlik muammosi) va bu iqtisodiyotda yostiq ostidagi mablagʻlar aylanmasiga sabab boʻlayotgani asoslab beriladi. Islom moliya mahsulotlari (Murabaha, Ijara, Musharaka, Mudoraba)ning real aktivlarga bogʻlanganligi, xavfni boʻlishish tamoyillari va inflyatsiyaga chidamliligi taʼriflanadi. Xalqaro tajriba (Malayziya, Turkiya) misollarida islomiy moliyaning iqtisodiy oʻsish, investitsiyalar oqimi va KOBni qoʻllab-quvvatlashdagi roli koʻrsatiladi. Maqola oxirida hukumatga va Markaziy bankga soliq kodeksiga oʻzgartirishlar kiritish, kadrlar tayyorlash, Shariat kengashlarini tashkil etish boʻyicha amaliy takliflar beriladi.

References

1.Gazeta.uz (2024). Islom moliyasi toʻgʻrisidagi qonun loyihasi tayyor – MB raisi oʻrinbosari. 20-may. https://www.gazeta.uz/oz/2024/05/20/islam-banking/

2.Kun.uz (2025). Oʻzbekistonda islomiy banklar ochiladi. Aholi kutilmalari qanchalik reallikka yaqin? 25-noyabr. https://kun.uz/news/2025/11/25/ozbekistonda-islomiy-moliya-joriy-qilish-boshlandi-maxsus-qonun-parlament-tasdigidan-otdi

3.Kun.uz (2026). Prezident islomiy banklar toʻgʻrisidagi qonunni imzoladi. 28-mart. https://kun.uz/48644252

4.Uz24.uz (2025). Islom moliyasi toʻgʻrisidagi qonun loyihasi Vazirlar Mahkamasida yakunlanmoqda. 23-yanvar. https://uz24.uz/uz/articles/moliya-25-1-23

5.Muslim.uz. Oʻzbekistonda islomiy moliya tizimiga oid qonun loyihasi parlament muhokamasiga qoʻyiladi.

6.Daryo.uz (2026). Oʻzbekistonda islomiy bankni joriy qilishga qaratilgan qonun Senatda ma'qullandi. 5-fevral. https://daryo.uz/2026/02/05/ozbekistonda-islomiy-bankni-joriy-qilishga-qaratilgan-qonun-senatda-maqullandi/

7.Kun.uz (2026). Oʻzbekistonda 2030 yilgacha ikkita islomiy bank ochilishi ma'lum qilindi. 25-mart. https://kun.uz/news/2026/03/25/ozbekistonda-2030-yilgacha-ikkita-islomiy-bank-ochilishi-malum-qilindi

8.Daryo.uz (2025). Oʻzbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy qilishga qaratilgan qonun loyihasi qabul qilindi. 11-noyabr. https://daryo.uz/2025/11/11/ozbekistonda-islomiy-bank-faoliyatini-joriy-qilishga-qaratilgan-qonun-loyihasi-qabul-qilindi/

9.IMF (2023). Republic of Türkiye: Financial System Stability Assessment. https://www.elibrary.imf.org/view/journals/002/2023/304/article-A001-en.xml

10.Gidiş, İ. (2024). Financial Stability and Credit Risk in Turkish Participation Banks: A Comparative Analysis. Özgür Yayınları.

11.MPRA Paper (2016). Financial Stability of Islamic (Participation) Banks in Turkey. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/69451/1/MPRA_paper_69451.pdf

12.World Bank (2020). Malaysia's Domestic Bond Market: A Success Story. https://documents1.worldbank.org/curated/en/150131601443507839/pdf/Malaysia-s-Domestic-Bond-Market-A-Success-Story.pdf

13.World Bank. Farovon va inklyuziv kelajak sari. https://documents1.worldbank.org/curated/en/099449406152214754/pdf/IDU0c4d508cd0686d04d500b0440b7819442dbd3.pdf

14.Tilloyev, T.A. (2026). Oʻzbekiston iqtisodiyotida norasmiy va yashirin iqtisodiyot ulushi. Cyberleninka. https://cyberleninka.ru/article/n/o-zbekiston-iqtisodiyotida-norasmiy-va-yashirin-iqtisodiyot-ulushi

15.TKBB (2024). IFN 2024 Annual Guide. https://tkbb.org.tr/kurumsal/duyurular/IFN_2024_ANNUAL_GUIDE_PUBLISHED

16.Sputnik Oʻzbekiston (2025). Oʻzbekistonning 2024-yildagi norasmiy va yashirin iqtisodiyoti koʻrsatkichlari. 3-fevral. https://oz.sputniknews.uz/20250203/ozbekiston-norasmiy-yashirin-iqtisodiyot-infografika-47810722.html

17.World Bank (2025). Uzbekistan Macro Poverty Outlook. https://thedocs.worldbank.org/en/doc/d5f32ef28464d01f195827b7e020a3e8-0500022021/related/mpo-uzb.pdf

18.Kun.uz (2026). World Bank raises economic growth forecasts for Uzbekistan through 2027. 15-aprel. https://kun.uz/en/news/2026/04/15/world-bank-raises-economic-growth-forecasts-for-uzbekistan-through-2027

19.IICA.uz (2026). Jahon banki Oʻzbekiston iqtisodiy bashoratini yaxshiladi. 13-aprel. https://www.iica.uz/en/news/2026/04/13/jahon-banki-ozbekiston-iqtisodiy-bashoratini-yaxshiladi-2025-yilda-yaim-77-2026-yilda-64-va-2027-yilda-67-bolishi-kutilmoqda

20.UzDaily.uz (2026). World Bank: Uzbekistan GDP Growth Hits 7.7% in 2025. 10-aprel. https://www.uzdaily.uz/en/world-bank-uzbekistan-gdp-growth-hits-77-in-2025/

21.Review.uz (2026). Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi 2026-yil I chorak uchun Oʻzbekiston YAIM oʻsishi boʻyicha prognoz tayyorladi. 2-mart. https://review.uz/uz/post/iqtisodiy-tadqiqotlar-va-islohotlar-markazi-2026-yil-i-chorak-uchun-ozbekiston-yaim-osishi-boyicha-prognoz-tayyorladi

22.Gazeta.uz (2026). YeTTB 2026-yil uchun Oʻzbekiston YIM oʻsish prognozini 6,5 foizgacha oshirdi. 4-mart. https://www.gazeta.uz/oz/2026/03/04/ebrd-gdp-uzb/

23.Markaziy bank (2026). Pul-kredit siyosatining 2026 yil va 2027-2028 yillar davriga oid asosiy yoʻnalishlari. https://cbu.uz/upload/medialibrary/f17/a5gr6bhh2h9xtq2x0lq9bsb9leesarmz/Asosiy_yo_nalishlar_2026_2028_lotin_uz.pdf

24.Markaziy bank (2025). Press-reliz. 24-dekabr. https://cbu.uz/uz/monetary-policy/publications/press-releases/2950143/

25.Euronews (2026). Uzbekistan economy grows in 2025, driven by investment and exports. 19-yanvar. https://www.euronews.com/business/2026/01/19/uzbekistan-economy-grows-in-2025-driven-by-investment-and-exports

26.Dunyo.info (2025). 2025-yil oxirida Oʻzbekiston iqtisodiyoti 7,5 foizga oʻsishi prognoz qilindi. 9-dekabr. https://dunyo.info/undefined/k-koncu-2025-goda-prirost-ekonomiki-uzbekistana-prognoziruetsya-na-urovne

27.Gazeta.uz (2025). World Bank raises forecast for Uzbekistan's GDP growth in 2025 to 6.2%. 9-oktyabr. https://www.gazeta.uz/en/2025/10/09/wb/

28.Markaziy bank (2026). Aktivlar miqdori boʻyicha guruhlashtirilgan tijorat banklari faoliyatining alohida koʻrsatkichlari. 29-mart. https://cbu.uz/uz/statistics/bankstats/2124995/

29.Kun.uz (2025). 2025-yilda Oʻzbekiston iqtisodiyoti 6,7 foizga oʻsishi kutilmoqda – YeTTB. 25-sentabr. https://kun.uz/news/2025/09/25/2025-yilda-ozbekiston-iqtisodiyoti-67-foizga-osishi-kutilmoqda-yettb

30.Markaziy bank (2026). Matbuot anjumani. 28-yanvar. https://cbu.uz/upload/iblock/173/ey85eridtaknozmgde1ua19j66gi6shc/Matbuot-anjumani-28.01.2026-final.pdf

Downloads

Published

2026-07-10

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.