YAYLOV YERLARIDA PEKOROGEN YUKLAMA VA UNING DEGRADATSIYAGA TA’SIRI

Authors

  • Ochilova Muxayyo Shakar qizi tayanch doktorant Buxoro davlat texnika universiteti

Keywords:

Kalit so‘zlar: yaylov yerlari, pekorogen yuklama, chorva bosimi, yaylov sig‘imi, degradatsiya, ortiqcha boqish, o‘simlik qoplami, tuproq zichlanishi, eroziya, NDVI, GIS, masofadan zondlash, optimallashtirish.

Abstract

Mazkur maqolada yaylov yerlariga chorva mollarining muntazam ta’siri natijasida yuzaga keladigan pekorogen yuklama hamda uning tuproq va o‘simlik qoplamining degradatsiyasiga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Pekorogen yuklama yaylov hududida boqiladigan chorva mollari soni, ularning yaylovdan foydalanish davomiyligi, ozuqaga bo‘lgan talabi va yaylovning tabiiy ozuqa sig‘imi o‘rtasidagi nisbat orqali baholanadi. Me’yoridan ortiq chorva boqilishi natijasida o‘simlik biomassasining kamayishi, qimmatli yem-xashak turlarining siyraklashishi, tuproqning zichlashishi, suv o‘tkazuvchanligining pasayishi hamda shamol va suv eroziyasi jarayonlarining kuchayishi kuzatiladi.

Tadqiqotda pekorogen yuklamani baholash uchun chorva birliklari, yaylov maydoni, quruq biomassa zaxirasi, ozuqadan foydalanish koeffitsiyenti va vegetatsiya davri davomiyligiga asoslangan matematik model taklif etilgan. Yaylov degradatsiyasi o‘simlik qoplamining saqlanish darajasi, NDVI vegetatsiya indeksi, tuproq zichligi, organik modda miqdori va eroziya ko‘rsatkichlari asosida majmuaviy baholangan. Taklif etilgan yondashuv yaylovlarning ekologik sig‘imini aniqlash, chorva yuklamasini maqbullashtirish va degradatsiyaga uchragan hududlarni tiklash bo‘yicha ilmiy asoslangan boshqaruv qarorlarini ishlab chiqishga xizmat qiladi.

References

1.FAO. Grassland and Pasture Management. Rome.

2.FAO. Sustainable Rangeland Management Guidelines. Rome.

3.Holechek J.L., Pieper R.D., Herbel C.H. Range Management: Principles and Practices. Pearson.

4.Briske D.D. Rangeland Systems: Processes, Management and Challenges. Springer.

5.Reynolds J.F. va boshqalar. Global desertification: building a science for dryland development. Science.

6.Dregne H.E. Desertification of Arid Lands. Harwood Academic Publishers.

7.Herrick J.E. va boshqalar. Monitoring Manual for Grassland, Shrubland and Savanna Ecosystems.

8.UNCCD. Global Land Outlook. United Nations Convention to Combat Desertification.

9.IPCC. Climate Change and Land. Special Report.

10.O‘zbekiston Respublikasi Yer kodeksi.

11.O‘zbekiston Respublikasida yaylovlardan foydalanish va ularni muhofaza qilishga oid normativ-huquqiy hujjatlar.

12.O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligining yaylovlardan barqaror foydalanishga oid uslubiy tavsiyalari.

Downloads

Published

2026-07-20

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.