AI VA GIS TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA VILOYATLAR KESIMIDA HAVONING IFLOSLANISH DARAJASINI MONITORING QILISH VA INTERAKTIV SMART XARITA YARATISH

Authors

  • Jo'rayev Doston Rustamjon o'g'li “Geoinnovatsiya markazi” DUK, Phd

Keywords:

Sun’iy intellekt, GIS, ekologik monitoring, atmosfera havosi, PM2.5, PM10, smart xarita, masofadan zondlash, ekologik xavfsizlik, geoma’lumotlar, interaktiv xarita, ekologik tahlil.

Abstract

Mazkur ilmiy tezisda sun’iy intellekt (AI) va geografik axborot tizimlari (GIS) texnologiyalaridan foydalanish orqali viloyatlar kesimida havoning ifloslanish darajasini monitoring qilish hamda interaktiv smart xarita yaratish masalalari tahlil qilinadi. Atmosfera havosining ifloslanishi inson salomatligi, ekologik muvozanat va iqtisodiy rivojlanishga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan asosiy ekologik muammolardan biri hisoblanadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, PM2.5 va PM10 kabi mayda dispers zarrachalar inson organizmiga jiddiy zarar yetkazadi [1]. Tezisda AI algoritmlarining ekologik monitoringdagi o‘rni, GIS platformalari yordamida hududiy ma’lumotlarni vizual tahlil qilish imkoniyatlari hamda masofadan zondlash ma’lumotlaridan foydalanishning afzalliklari yoritilgan. Shuningdek, interaktiv smart xarita yaratishda ArcGIS, QGIS va Google Earth Engine platformalarining funksional imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari havoning ifloslanish darajasini real vaqt rejimida monitoring qilishda AI va GIS texnologiyalarining samaradorligini ko‘rsatadi.

References

1.World Health Organization. Air Pollution and Health. Geneva: WHO, 2021. – 15–22-betlar.

2.United Nations Environment Programme. Global Environment Outlook. Nairobi: UNEP, 2022. – 41–57-betlar.

3.Burrough P.A., McDonnell R.A. Principles of Geographical Information Systems. Oxford University Press, 2015. – 67–89-betlar.

4.Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. Pearson Education, 2021. – 112–135-betlar.

5.O‘zbekiston Respublikasi “Atmosfera havosini muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonuni. Toshkent, 2021. – 3–11-betlar.

6.Longley P., Goodchild M., Maguire D. Geographical Information Systems and Science. Wiley, 2019. – 95–120-betlar.

7.Gorelick N. va boshqalar. Google Earth Engine: Planetary-scale Geospatial Analysis. Remote Sensing of Environment, 2017. – 18–27-betlar.

8.Jiang D., Zhang Y. Machine Learning Approaches for Air Pollution Prediction. Environmental Science Journal, 2020. – 55–74-betlar.

9.European Space Agency. Sentinel-5P Satellite Data User Guide. ESA Publications, 2022. – 24–38-betlar.

10.United States Environmental Protection Agency. Air Quality Monitoring Guide. Washington DC, 2021. – 44–59-betlar.

11.Wang Y., Li X. Artificial Intelligence for Urban Air Pollution Forecasting. Atmospheric Environment, 2021. – 102–119-betlar.

12.Chang K.T. Introduction to Geographic Information Systems. McGraw-Hill Education, 2018. – 130–156-betlar.

Downloads

Published

2026-05-29

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.