TOSHKENT SHAHRIDA YASHIL INFRATUZILMANING ISSIQLIKNI KAMAYTIRISH SAMARADORLIGINI GAT TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA FAZOVIY BAHOLASH
Keywords:
yashil infratuzilma, iqlim o‘zgarishi, Toshkent shahri, GAT, masofadan zondlash, NDVI, yer yuzasi harorati, shahar issiqlik oroli, ekologik xizmatlar, fazoviy tahlil.Abstract
Mazkur tezisda iqlim o‘zgarishi sharoitida Toshkent shahridagi yashil infratuzilmaning issiqlikni kamaytirish samaradorligini geografik axborot tizimlari (GAT) va masofadan zondlash texnologiyalari asosida baholash masalasi yoritiladi. Tadqiqotning asosiy yo‘nalishi o‘simlik qoplami, yer yuzasi harorati, yashil maydonlarning hududiy taqsimoti va ularning ekologik funksiyalari o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlashdan iborat. Metodik asos sifatida NDVI vegetatsiya indeksi, Landsat sun’iy yo‘ldosh tasvirlari, fazoviy taqqoslash va yashil hududlarning sovitish xizmatlarini baholash yondashuvlari ko‘rib chiqiladi. Toshkent shahrida o‘tkazilgan avvalgi tadqiqotlar yashil maydonlarning sovitish va suv oqimini kamaytirish imkoniyatlari hududiy sharoitlarga qarab farqlanishini ko‘rsatadi [1]. Taklif etilgan yondashuv shahar ko‘kalamzorlashtirish siyosatini ekologik ehtiyojlarga muvofiq rejalashtirish va yashil infratuzilmaning samaradorligini monitoring qilish uchun ilmiy-uslubiy asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
References
1.Khayitmurodov, A. O., Kharitonova, T. I., Gudalov, M., Kosimov, N. D. Assessing cooling and flood mitigation ecosystem services of urban green spaces in Tashkent using GIS technologies. Proceedings of the International Conference “InterCarto. InterGIS”, 2025, 31(1), 689–705. DOI: https://doi.org/10.35595/2414-9179-2025-1-31-689-705.
2.IPCC. Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Chapter 6: Cities, Settlements and Key Infrastructure. Cambridge University Press, 2022. DOI: https://doi.org/10.1017/9781009325844.008.
3.Weng, Q., Lu, D., Schubring, J. Estimation of land surface temperature–vegetation abundance relationship for urban heat island studies. Remote Sensing of Environment, 2004, 89(4), 467–483. DOI: https://doi.org/10.1016/j.rse.2003.11.005.
4.Tucker, C. J. Red and photographic infrared linear combinations for monitoring vegetation. Remote Sensing of Environment, 1979, 8(2), 127–150. DOI: https://doi.org/10.1016/0034-4257(79)90013-0.