ISHEMIK INSULT XAVF OMILLARI
Keywords:
ishemik insult, xavf omillari, gipertenziya, ateroskleroz, diabet, tromb, miya qon aylanishi, profilaktika.Abstract
Ishemik insult — miya qon aylanishining buzilishi natijasida miya to‘qimalariga kislorod va oziq moddalar yetib bormay qolishi bilan yuzaga keladigan og‘ir nevrologik kasallikdir. Ushbu kasallik asosan qon tomirlarning tromb yoki embol bilan to‘silishi natijasida rivojlanadi. Ishemik insult bugungi kunda nafaqat keksalar, balki o‘rta yoshdagi insonlar orasida ham keng tarqalmoqda.
Ishemik insultning asosiy xavf omillariga arterial gipertenziya, qandli diabet, ateroskleroz, yurak ritmi buzilishi (masalan, atrial fibrillyatsiya), semizlik, chekish, alkogol iste’moli va kamharakat turmush tarzi kiradi. Shuningdek, stress va noto‘g‘ri ovqatlanish ham kasallik rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu omillar miya qon tomirlarida o‘zgarishlar keltirib chiqarib, insult xavfini oshiradi.
Kasallikning oldini olishda sog‘lom turmush tarzi, muntazam jismoniy faollik, to‘g‘ri ovqatlanish va surunkali kasalliklarni nazorat qilish muhim ahamiyatga ega. Erta tashxis va profilaktika ishemik insult oqibatlarini kamaytirishda asosiy omil hisoblanadi.
References
1.Adams, R. et al. Stroke: Pathophysiology and Management. – New York: McGraw-Hill, 2021. – 340 p.
2.Gusev, E. I., Konovalov, A. N. Nevrologiya. – Moskva: GEOTAR-Media, 2020. – 512 b.
3.World Health Organization. Stroke, Cerebrovascular Diseases. – Geneva: WHO, 2023. – https://www.who.int
4.O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Insult profilaktikasi bo‘yicha klinik qo‘llanma. – Toshkent, 2022. – 168 b.
5.Caplan, L. R. Caplan’s Stroke: A Clinical Approach. – Cambridge: Cambridge University Press, 2022. – 290 p.
6.Feigin, V. L., et al. Global burden of stroke. – Lancet Neurology, 2023. – 220 p.