BOJXONA SOHASIDA ELEKTRON DEKLARATSIYALASH TIZIMLARINI IOT VA SENSORLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
bojxona nazorati, elektron deklaratsiya, Internet buyumlari (IoT), sensorlar, RFID, TIF TN, raqamlashtirish.Abstract
Maqolada bojxona nazorati va elektron deklaratsiyalash tizimlarini Internet buyumlari (IoT) hamda sensorli texnologiyalar asosida avtomatlashtirish masalalari tahlil qilingan. Elektron deklaratsiya, RFID identifikatsiya, dinamik tarozi hamda markazlashgan monitoringni birlashtirgan uch qatlamli arxitektura Fargʻona viloyati bojxona postlari misolida asoslangan. Yechim rasmiylashtiruv vaqtini qisqartiradi va real vaqtda yuk nazoratini taʼminlaydi.
References
1.Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining «Bojxona maʼmurchiligini yanada takomillashtirish va Oʻzbekiston Respublikasi davlat bojxona xizmati organlari faoliyati samaradorligini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida»gi PF-122-son Farmoni // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
2.World Customs Organization (WCO). SAFE Framework of Standards to Secure and Facilitate Global Trade & SMART Borders Concept. – Brussels, 2025.
3.Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi rasmiy veb-sayti ochiq maʼlumotlari. URL: https://customs.uz (murojaat sanasi: 18.10.2026).
4.Digitalization of Customs Procedures and Border Management // International Journal of Customs and Border Studies. – Vol. 14(2), August 2026. – Pp. 45–62.
5.General Administration of Customs of the People's Republic of China. «Golden Customs» (JinGuan Phase II) Project: IoT Smart Seals and Automated Port Gate Systems. – Beijing, 2025.
6.NEC Corporation. Smart Border & Airport Customs Control: Electronic Declaration Terminals (EDT) and IoT Integration // NEC Technical Review. – Tokyo, 2025.
7.Avtomatlashtirilgan bojxona tizimlarida («Yagona darcha» tizimida) IoT sensorlari va sunʼiy intellektni qoʻllash masalalari // «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» ilmiy-amaliy jurnali. – Toshkent, 2025.
8.Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Hududlarning tashqi savdo aylanmasi va sanoat koʻrsatkichlari statistikasi. URL: https://stat.uz (2026).
9.Oʻzbekiston Respublikasi Ochiq maʼlumotlar portali. Bojxona postlari oʻtkazuvchanligi va rasmiylashtiruv vaqti boʻyicha maʼlumotlar toʻplami. URL: https://data.egov.uz (2026).