ELEKTRON SAVDO PLATFORMALARIDA SOLIQ MAJBURIYATLARINI NAZORAT QILISH VA SOLIQ MA’MURCHILIGINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: elektron tijorat, elektron savdo platformasi, marketpleys, soliq majburiyati, soliq nazorati, soliq ma’murchiligi, QQS, elektron chek, elektron hisobvaraq-faktura, raqamli platforma, soliq riski.Abstract
Mazkur tezisda elektron savdo platformalari va marketpleyslar orqali amalga oshiriladigan operatsiyalarda soliq majburiyatlarini nazorat qilishning zamonaviy mexanizmlari hamda soliq ma’murchiligini takomillashtirish yo‘nalishlari tadqiq etilgan. Elektron tijorat hajmining kengayishi natijasida sotuvchi, xaridor, platforma operatori va to‘lov tashkiloti o‘rtasidagi hisob-kitoblarning raqamli shaklga o‘tishi soliq organlari uchun yangi imkoniyatlar bilan bir qatorda qo‘shimcha nazorat vazifalarini ham yuzaga keltirmoqda.
References
1.O‘zbekiston Respublikasi (2022) Elektron tijorat to‘g‘risida. O‘RQ-792-son Qonun, 29 sentabr 2022-yil. Toshkent: Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi – LexUZ.
2.O‘zbekiston Respublikasi (2019) O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi. O‘RQ-599-son Qonun bilan yangi tahrirda qabul qilingan, 30 dekabr 2019-yil. Toshkent: Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi – LexUZ.
3.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2026) O‘zbekiston Respublikasida elektron tijorat sohasini yanada rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratishga doir chora-tadbirlar to‘g‘risida. PQ-136-son Qaror, 13 aprel 2026-yil. Toshkent: Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi – LexUZ.
4.O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi (2022) Davlat soliq xizmati organlari tomonidan soliq to‘lovchilarning soliq majburiyatlarini aniqlashda davlat organlari va tashkilotlarining ma’lumotlar bazasidan foydalanishni tartibga solish to‘g‘risida. 471-son Qaror, 22 avgust 2022-yil. Toshkent: Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi – LexUZ.
5.O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi (2025) Iste’molchilarga joriy yil boshidan 1,4 trlndan ziyod elektron chek berildi. 25 iyul 2025-yil. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi.
6.O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi (2024) Marketpleyslar va elektron to‘lov tizimlari bilan ishlaydigan vositachi (komissioner) hisobotlarni qanday shakllantiradi? 21 may 2024-yil. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi.
7.OECD (2019) The Role of Digital Platforms in the Collection of VAT/GST on Online Sales. Paris: OECD Publishing. doi:10.1787/e0e2dd2d-en.
8.OECD (2017) International VAT/GST Guidelines. Paris: OECD Publishing. doi:10.1787/9789264271401-en.
9.European Commission (2026) EU VAT Rules for E-commerce, Five Years On: More than €125 Billion in VAT Revenue. Brussels: Directorate-General for Taxation and Customs Union, 3 September 2026.
10.European Commission (2025) Report on the Application of the VAT E-commerce Package for 2024. Brussels: Directorate-General for Taxation and Customs Union.
11.European Commission (2025) VAT in the Digital Age (ViDA): Modernising the EU VAT System. Brussels: Directorate-General for Taxation and Customs Union.
12.World Customs Organization (2022) Framework of Standards on Cross-Border E-Commerce. Brussels: World Customs Organization.