“ZIYORATGOH”, “QADAMJO”, “MOZOR”, “MUQADDAS JOY” TUSHUNCHALARINING MAZMUNI, TASNIFI VA TADQIQOT METODOLOGIYASI
Keywords:
Kalit so‘zlar: ziyoratgoh, qadamjo, mozor, muqaddas joy, sakral geografiya, tarixiy xotira, ziyorat amaliyoti, nomoddiy madaniy meros, tasnif, etnografiya, manbashunoslik.Abstract
Annotatsiya. Mazkur tezisda “ziyoratgoh”, “qadamjo”, “mozor” va “muqaddas joy” atamalarining semantik chegaralari, tarixiy-madaniy qatlamlari, o‘zaro munosabati va ilmiy tasnif mezonlari tahlil qilinadi. Muqaddas makonning faqat moddiy obyektdan iborat emasligi, balki xotira, rivoyat, ziyorat amaliyoti, jamoaviy e’tiqod va huquqiy muhofaza bilan birga shakllanishi asoslanadi. Tadqiqotda tarixiy-qiyosiy, terminologik, etnografik, manbashunoslik, geografik axborot tizimlari va madaniy merosni o‘rganish yondashuvlari uyg‘unlashtiriladi. O‘zbekiston qonunchiligi hamda IUCN–UNESCO metodik tavsiyalari asosida obyektlarni inventarizatsiya qilish va ilmiy baholashning tekshiriladigan modeli taklif etiladi.
References
1.O‘zbekiston Respublikasi. Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risida: 269-II-son Qonun. 2001-yil 30-avgust. https://lex.uz/uz/acts/-25461
2.Wild R., McLeod C. (eds.). Sacred Natural Sites: Guidelines for Protected Area Managers. Gland: IUCN, 2008. Best Practice Protected Area Guidelines Series No. 16. https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/pag-016.pdf
3.Verschuuren B., Mallarach J.-M., Bernbaum E. va boshq. Cultural and Spiritual Significance of Nature: Guidance for Protected and Conserved Area Governance and Management. Gland: IUCN, 2021. https://doi.org/10.2305/iucn.ch.2021.pag.32.en
4.UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris, 2003. https://ich.unesco.org/en/convention
5.UNESCO. Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage. Paris, 1972. https://whc.unesco.org/en/conventiontext/
6.IUCN. Sacred Natural Sites, Conserving Nature and Culture. 2010. https://iucn.org/content/sacred-natural-sites-conserving-nature-and-culture