MOBIL BANKING XIZMATLARINING MIJOZLAR UCHUN AFZALLIKLARI VA XAVFLARI
Keywords:
mobil banking, bank xizmatlari, afzalliklar, xavflar, firibgarlik, axborot xavfsizligi, mijozlar ishonchi.Abstract
Tezisda mobil banking xizmatlarining mijozlar uchun asosiy afzalliklari va ulardan foydalanishda e’tibor talab qiladigan xavflar ko‘rib chiqiladi. Qulaylik, tezlik, xarajatlarning kamayishi, moliyaviy nazorat va xizmatlardan foydalanish imkoniyatining kengayishi kabi afzalliklar yoritiladi. Shuningdek, firibgarlik, shaxsiy ma’lumotlar himoyasi, texnik uzilishlar, ortiqcha xarajat va qarz yuki hamda raqamli imkoniyatlardagi farq bilan bog‘liq xavflar va ularni kamaytirish yo‘llari tahlil qilinib, mobil bankingdan xavfsiz foydalanish bo‘yicha takliflar beriladi.
References
1. World Bank. The Global Findex Database 2025: Connectivity and Financial Inclusion in the Digital Economy. – Washington, DC: World Bank, 2025.
2. O‘zbekistonda muomaladagi bank kartalari soni 74,6 milliontaga yetdi (Markaziy bank ma’lumotlari asosida) // O‘zA. – 2026-yil 18-iyul. – https://uza.uz/ar/posts/ozbekistonda-muomaladagi-bank-kartalari-soni-746-milliontaga-yetdi_884089 (murojaat sanasi: 10.10.2026)
3. Eshbekova K. Q. Mobil banking xizmatlarining rivojlanish tarixi // Ilm-fan yangiliklari konferensiyasi. – Andijon, 2026-yil fevral. – B. 119–123.
4. Eshbekova K. Q. Mobil banking xizmatlarining rivojlanishi va mijozlarning moliyaviy xulq-atvoriga ta’siri // Ilmiy tadqiqotlar va ularning yechimlari jurnali. – 2026. – Jild 11, № 1. – B. 1045–1049. DOI: 10.5281/zenodo.20399159.
5. Shaikh A. A., Karjaluoto H. Mobile Banking Adoption: A Literature Review // Telematics and Informatics. – 2015. – Vol. 32, No. 1. – P. 129–142.
6. Demirgüç-Kunt A., Klapper L., Singer D., Ansar S. The Global Findex Database 2021: Financial Inclusion, Digital Payments, and Resilience in the Age of COVID-19. – Washington, DC: World Bank, 2022.
7. Suri T., Jack W. The Long-Run Poverty and Gender Impacts of Mobile Money // Science. – 2016. – Vol. 354, No. 6317. – P. 1288–1292.
8. Joriy yilda kiberjinoyatchilar o‘zbekistonliklarning 1,9 trln so‘m mablag‘larini o‘g‘irladi // Spot.uz. – 2025-yil 23-dekabr. – https://www.spot.uz/oz/2025/12/23/cyber-crime/ (murojaat sanasi: 10.10.2026)
9. Firibgarlar o‘zlarini bank xodimi sifatida tanishtirishmoqda // Anhor.uz. – 2024-yil 19-oktabr. – https://anhor.uz/uzl/news/firibgarlar-o-zlarini-bank-xodimi-sifatida-tanishtirishmoqda/ (murojaat sanasi: 10.10.2026)
10. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyuldagi O‘RQ-547-son “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni. – https://lex.uz/docs/-4396419 (murojaat sanasi: 10.10.2026)
11. Boden J., Maier E., Wilken R. The Effect of Credit Card versus Mobile Payment on Convenience and Consumers’ Willingness to Pay // Journal of Retailing and Consumer Services. – 2020. – Vol. 52. – Art. 101910.
12. O‘zbekistonda oliy ma’lumotlilar moliyaviy xizmatlardan ko‘proq foydalanadi – tadqiqot (Osiyo taraqqiyot banki ma’lumotlari asosida) // Ta’lim xabarlari. – 2026-yil 17-mart. – https://talimxabarlari.uz/69194/ (murojaat sanasi: 10.10.2026)
13. Kredit olishni o‘ziga taqiqlash imkonini beruvchi qonun qabul qilindi // Kun.uz. – 2025-yil 5-mart. – https://kun.uz/news/2025/03/05/kredit-olishni-oziga-taqiqlash-imkonini-beruvchi-qonun-qabul-qilindi (murojaat sanasi: 10.10.2026)
14. Mikroqarzlar bo‘yicha talablar kuchaymoqda, asosiy qarzdan tashqari to‘lovlar yiliga 50 foiz bilan cheklanmoqda // Gazeta.uz. – 2025-yil 29-aprel. – https://www.gazeta.uz/oz/2025/04/29/microloan/ (murojaat sanasi: 10.10.2026)