FOYDALI QAZILMALARNI MAYDALASH VA BOYITISH JARAYONLARINI SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA OPTIMALLASHTIRISH
Keywords:
sun’iy intellekt; foydali qazilmalarni boyitish; maydalash; yanchish; SAG tegirmoni; flotatsiya; mashinali o‘qitish; raqamli egizak; jarayonni optimallashtirish.Abstract
Foydali qazilmalarni maydalash, yanchish, klassifikatsiyalash va flotatsion boyitish jarayonlari yuqori energiya sarfi, xomashyo xossalarining o‘zgaruvchanligi hamda ko‘p sonli boshqariluvchi parametrlarning o‘zaro bog‘liqligi bilan tavsiflanadi. Ushbu maqolada sun’iy intellekt (SI) yordamida maydalash-boyitish majmuasini yopiq siklda optimallashtirish konsepsiyasi ishlab chiqildi. Taklif etilgan yondashuv real vaqt sensor ma’lumotlari, mashinali o‘qitish asosidagi yumshoq sensorlar, ko‘p mezonli optimallashtirish, raqamli egizak va operator nazoratini birlashtiradi. Korxona ma’lumotlari taqdim etilmagani sababli metodologik tekshiruv ochiq adabiyotlarda qayd etilgan texnologik diapazonlarga mos sintetik ma’lumotlar asosida bajarildi. Chiziqli regressiya, Random Forest, Gradient Boosting va Extra Trees algoritmlari unumdorlik, maxsus energiya sarfi, P80, flotatsiya ajratib olish darajasi hamda konsentrat sifatini prognozlash uchun taqqoslandi. Natijalar kuchli nolinear maqsadlarda ansambl modellarining ustunligini, ayrim deyarli chiziqli ko‘rsatkichlarda esa sodda regressiya ham raqobatbardosh ekanini hamda SI-yordamidagi set-point boshqaruvi energiya, maydalash mahsuloti barqarorligi va boyitish ko‘rsatkichlarini bir vaqtning o‘zida muvozanatlashtirish imkonini ko‘rsatdi. Keltirilgan sonlar ishlab chiqarish tajribasi emas, balki yondashuvning ishlash tamoyilini namoyish etuvchi modellashtirish natijalaridir.
References
1. McCoy, J. T., & Auret, L. (2019). Machine learning applications in minerals processing: A review. Minerals Engineering, 132, 95–109. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2018.12.004
2. Gomez-Flores, A., Ilyas, S., Heyes, G. W., & Kim, H. (2022). A critical review of artificial intelligence in mineral concentration. Minerals Engineering, 189, 107884. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2022.107884
3. Saldaña, M., Gálvez, E., Navarra, A., Toro, N., & Cisternas, L. A. (2023). Optimization of the SAG Grinding Process Using Statistical Analysis and Machine Learning: A Case Study of the Chilean Copper Mining Industry. Materials, 16(8), 3220. https://doi.org/10.3390/ma16083220
4. Ghasemi, Z., Neumann, F., Zanin, M., Karageorgos, J., & Chen, L. (2024). A comparative study of prediction methods for semi-autogenous grinding mill throughput. Minerals Engineering, 205, 108458. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2023.108458
5. Ghasemi, Z., Neshat, M., Aldrich, C., Karageorgos, J., Zanin, M., Neumann, F., & Chen, L. (2024). An integrated intelligent framework for maximising SAG mill throughput: Incorporating expert knowledge, machine learning and evolutionary algorithms for parameter optimisation. Minerals Engineering, 212, 108733. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2024.108733
6. Ghasemi, Z., Neshat, M., Aldrich, C., Zanin, M., & Chen, L. (2025). Optimising SAG mill throughput and circulating load using machine learning models: A multi-objective approach for identifying optimal process parameters. Minerals Engineering, 232, 109551. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2025.109551
7. Jo, K., Je, J., Lee, D., Cho, H., Kim, K., & You, K. (2024). Prediction of multi-stage froth flotation efficiency of complex lead–zinc sulfide ore using an integrated ensemble neural network–random forest model. Minerals Engineering, 210, 108669. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2024.108669
8. Aldrich, C., Avelar, E., & Liu, X. (2022). Recent advances in flotation froth image analysis. Minerals Engineering, 188, 107823. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2022.107823
9. Pu, Y., Szmigiel, A., Chen, J., & Apel, D. B. (2020). FlotationNet: A hierarchical deep learning network for froth flotation recovery prediction. Powder Technology, 375, 317–326. https://doi.org/10.1016/j.powtec.2020.07.102
10. Ohenoja, M., Koistinen, A., Hultgren, M., Remes, A., Kortelainen, J., Kaartinen, J., Peltoniemi, M., & Ruusunen, M. (2023). Continuous adaptation of a digital twin model for a pilot flotation plant. Minerals Engineering, 198, 108081. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2023.108081
11. Nasiri Abarbekouh, M., Iqbal, S., & Särkkä, S. (2025). Physics-informed machine learning for grade prediction in froth flotation. Minerals Engineering, 227, 109297. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2025.109297
12. Hasidi, O., Abdelwahed, E. H., El Alaoui-Chrifi, M. A., Chahid, R., Qazdar, A., Qassimi, S., Zaizi, F. Z., Bourzeix, F., Benzakour, I., & Bendaouia, A. (2024). Data-driven system for intelligent monitoring and optimization of froth flotation circuits using Artificial Neural Networks and Genetic Algorithms. Journal of Process Control, 137, 103198. https://doi.org/10.1016/j.jprocont.2024.103198
13. Koh, E. J. Y., Amini, E., Gaur, S., Becerra Maquieira, M., Jara Heck, C., McLachlan, G. J., & Beaton, N. (2022). An Automated Machine Learning (AutoML) approach to regression models in minerals processing with case studies of developing industrial comminution and flotation models. Minerals Engineering, 189, 107886. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2022.107886
14. Fu, Y., & Aldrich, C. (2023). Online particle size analysis on conveyor belts with dense convolutional neural networks. Minerals Engineering, 193, 108019. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2023.108019
15. Bendaouia, A., Abdelwahed, E. H., Qassimi, S., Boussetta, A., Benzakour, I., Amar, O., & Hasidi, O. (2024). Artificial intelligence for enhanced flotation monitoring in the mining industry: A ConvLSTM-based approach. Computers & Chemical Engineering, 180, 108476. https://doi.org/10.1016/j.compchemeng.2023.108476