BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINI IJTIMOIYLASHTIRISH MUAMMOLARINING TRANSFORMATSIYASI: AN’ANAVIY MUHITDAN RAQAMLI TA’LIM MUHITIGACHA

Authors

  • Ortiqboyeva Zumradxon Xasanboy qizi Nizomiy nomidagi O‘zMPU “Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (boshlang’ich ta’lim)” yo’nalishi magistri

Keywords:

Boshlang‘ich ta’lim, ijtimoiylashtirish, ijtimoiylashuv, ijtimoiy kompetensiya, raqamli ta’lim, raqamli ijtimoiylashuv, ijtimoiy-emotsional ta’lim, hamkorlik, muloqot, raqamli kompetensiya.

Abstract

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini ijtimoiylashtirish muammolarining an’anaviy ta’lim muhitidan raqamli ta’lim muhitiga o‘tish jarayonidagi transformatsiyasi nazariy va empirik jihatdan tahlil qilinadi. Raqamli texnologiyalarning ta’lim jarayoniga jadal kirib kelishi o‘quvchilarning muloqot, hamkorlik, empatiya, o‘zini namoyon qilish va ijtimoiy xulq-atvorini shakllantirish sharoitlarini sezilarli darajada o‘zgartirmoqda. Tadqiqotda L.S. Vygotskiyning ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasi, A.V. Mudrikning ijtimoiylashuv konsepsiyasi, G.M. Andreyevaning ijtimoiy-psixologik yondashuvi, A. Banduraning ijtimoiy-kognitiv nazariyasi, U. Bronfenbrennerning ekologik tizimlar nazariyasi hamda ijtimoiy-emotsional ta’lim konsepsiyasi metodologik asos sifatida olindi. Xorijiy, MDH va O‘zbekiston tadqiqotchilarining ilmiy ishlari, shuningdek, sistematik sharh va meta-tahlillar asosida an’anaviy muhitdagi ijtimoiylashuv muammolari bilan bir qatorda raqamli muhitda yuzaga kelayotgan virtual muloqot, raqamli tengsizlik, passiv ekran iste’moli, kiberbulling, raqamli kommunikatsiya etikasi kabi yangi muammolar aniqlandi. Tahlil asosida “real muloqot – raqamli hamkorlik – refleksiv faoliyat” tamoyiliga asoslangan pedagogik model taklif etildi.

References

1.Durlak, J. A., Weissberg, R. P., Dymnicki, A. B., Taylor, R. D., & Schellinger, K. B. (2011). Impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis of school-based universal interventions. Child Development, 82(1), 405–432. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01564.x

2.Goagoses, N., Suovuo, T., Winschiers-Theophilus, H., Suero Montero, C., Pope, N., Rötkönen, E., & Sutinen, E. (2024). A systematic review of social classroom climate in online and technology-enhanced learning environments in primary and secondary school. Education and Information Technologies, 29, 2009–2042. https://doi.org/10.1007/s10639-023-11705-9

3.Caballero-Julia, D., Martín-Lucas, J., & Andrade-Silva, L. E. (2024). Unpacking the relationship between screen use and educational outcomes in childhood: A systematic literature review. Computers & Education, 215, 105049. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2024.105049

4.Arabiat, D., Al Jabery, M., Robinson, S., Whitehead, L., & Mörelius, E. (2023). Interactive technology use and child development: A systematic review. Child: Care, Health and Development, 49(4), 679–715. https://doi.org/10.1111/cch.13082

5.Misirli, A., Fotakopoulou, O., Dardanou, M., & Komis, V. (2025). The impact of touchscreen digital exposure on children’s social development and communication: A systematic review. Frontiers in Psychology, 16, 1613625. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1613625

6.Cai, L., Wu, D., Fan, H., & Guo, S. (2026). Promoting social and emotional learning in K-12 students through digital-based interventions: A systematic review and meta-analysis. BMC Psychology, 14, 744. https://doi.org/10.1186/s40359-026-04434-4

7.Bandura, A. (2012). Social cognitive theory. In P. A. M. Van Lange, A. W. Kruglanski, & E. T. Higgins (Eds.), Handbook of Theories of Social Psychology. London: Sage.

8.Bronfenbrenner, U. (2005). The bioecological theory of human development. In U. Bronfenbrenner (Ed.), Making Human Beings Human: Bioecological Perspectives on Human Development. Thousand Oaks: Sage.

9.Durlak, J. A., Weissberg, R. P., & Pachan, M. (2010). A meta-analysis of after-school programs that seek to promote personal and social skills in children and adolescents. American Journal of Community Psychology, 45, 294–309. https://doi.org/10.1007/s10464-010-9300-6

10.Major, L., Francis, G. A., & Tsaparlis, G. (2021). The effectiveness of technology-supported personalised learning in low- and middle-income countries: A meta-analysis. British Journal of Educational Technology. https://doi.org/10.1111/bjet.13116

MDH olimlari

11.Мудрик, А. В. (2011). Социализация человека. Москва: Издательство Московского психолого-социального института.

12.Андреева, Г. М. (1999). Социальная психология. Москва: Аспект Пресс.

13.Мудрик, А. В. (2024). Общение в процессе социализации. Экспериментальная психология, 17(2), 47–60. https://doi.org/10.36871/2306_8329_2024_94_2_47

14.Выготский, Л. С. (2021). Психология развития ребёнка. Москва: Эксмо.

O‘zbekiston olimlari

15.Hojiyeva, N. B. (2025). Boshlang‘ich sinflarda Tarbiya darslari orqali ijtimoiy kompetensiyalarini shakllantirish. IQRO jurnali, 14(02), 1093–1095.

16.Hojiyeva, N. B. (2025). Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida ijtimoiy kompetensiyalarni rivojlantirishda qo‘llaniladigan metodlar. IQRO jurnali, 15(02), 907–910.

17.Doniyeva, D. (2025). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari ijtimoiylashuvining pedagogik-psixologik asoslari. Yangi O‘zbekiston ilmiy tadqiqotlar jurnali.

18.Mamirova, R. H. (2024). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijtimoiy kompetensiyalarni shakllantirish. PEDAGOGS, 53(2), 122–124

Downloads

Published

2026-09-21

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.