MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA TANQIDIY FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISHNING INNOVATSION USULLARI
Keywords:
maktabgacha ta’lim, tanqidiy fikrlash, mustaqil fikrlash, innovatsion metodlar, muammoli vaziyat, dialogik ta’lim, interfaol o‘yin, ijodiy tafakkur, pedagogik texnologiya, Sokratik metod, TRIZ.Abstract
Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishning pedagogik va psixologik asoslari, zamonaviy innovatsion usullari hamda ularni ta’lim-tarbiya jarayoniga tadbiq etish imkoniyatlari yoritilgan. Tanqidiy fikrlashning bolalarda mustaqil fikr bildirish, voqea-hodisalarni taqqoslash, sabab va oqibat munosabatlarini anglash, muammoli vaziyatlarga yechim topish kabi qobiliyatlarni rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Xalqaro va mahalliy tadqiqotlar natijalariga asoslanib, dialogik ta’lim, ertak asosidagi pedagogika, o‘yin texnologiyalari, Sokratik savol-javob va TRIZ elementlarining samaradorligi asoslab berilgan. Muallif tomonidan bolalarning fikrlash jarayonini rivojlantirishga qaratilgan amaliy pedagogik yondashuvlar taklif etilgan.
References
1.O‘zbekiston Respublikasining «Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida»gi Qonuni. 2019-yil 16-dekabr, O‘RQ-595-son. – Toshkent, 2019.
2.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son «2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida»gi Farmoni.
3.Bloom B.S. Taxonomy of Educational Objectives. – New York: David McKay, 1956; Anderson L.W., Krathwohl D.R. A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing. – 2001.
4.Dewey J. How We Think. – Boston: D.C. Heath, 1933.
5.Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
6.O’Reilly C., Devitt A., Hayes N. The storythinking programme: a framework for nurturing critical thinking in preschool // European Early Childhood Education Research Journal. – 2025. – Vol. 33, No. 4. – P. 576–594.
7.Kanat K., Temel Z.F. The Use of Questioning Strategies in the Development of Critical Thinking Skills in Children: A Qualitative Study of the Socratic Method // Early Childhood Education Journal. – 2025.
8.Critical thinking in the preschool classroom – A systematic literature review // Thinking Skills and Creativity. – 2022. – ScienceDirect.
9.Manual-supported critical-thinking activities improve preschool reasoning performance: a multisite cluster-randomized study in Kazakhstan // 2026 (Scienmag / tadqiqot xulosasi).
10.Mamadiyorov J., Ibrohimova I. Maktabgacha yoshdagi bolalarda tanqidiy fikrlashni rivojlantirish texnologiyasi // Modern education and development. – 2026.
11.Qodirova F.R., Toshpo‘latova Sh.Q., Kayumova N.M., A’zamova M.N. Maktabgacha pedagogika. – Toshkent, 2019.
12.Piaget J. The Psychology of the Child. – New York: Basic Books, 1969.