KASBIY DEFORMATSIYA VA ICHKI ISHLAR ORGANLARI XODIMINING SHAXSLARARO MUNOSABATLARI
Keywords:
kasbiy deformatsiya, shaxslararo munosabatlar, muloqot uslubi, depersonalizatsiya, emotsional mehnat, kasbiy madaniyat, tashkiliy adolat, fuqarolar ishonchi, ichki ishlar organlari.Abstract
Maqolada ichki ishlar organlari xodimlarida kasbiy deformatsiyaning shaxslararo munosabatlar tizimida namoyon bo‘lishi nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tahlil ikki makonda olib boriladi: xizmat jamoasi ichidagi munosabatlar va fuqarolar bilan muloqot. Kasbiy kuyish, emotsional mehnat va tashkiliy adolat bo‘yicha xorijiy tadqiqotlar rus tilidagi kasbiy deformatsiya ishlari bilan qiyosiy umumlashtirildi. Deformatsiya avvalo muloqot uslubining qattiqlashuvida, ya’ni avtoritar, direktiv va gumonsirovchi munosabatning odatiy holga aylanishida ko‘rinadi, degan qarash asoslanadi. Maqola so‘ngida deformatsiya belgilari va profilaktik yo‘nalishlar hamda empirik tekshiruv uchun gipotezalar taklif etiladi.
References
1.Enciso, G., Maskaly, J., & Donner, C. M. (2017). Organizational cynicism in policing. Policing: An International Journal of Police Strategies & Management, 40(1), 86–98. https://doi.org/10.1108/PIJPSM-07-2016-0120
2.Euwema, M. C., Kop, N., & Bakker, A. B. (2004). The behaviour of police officers in conflict situations: How burnout and reduced dominance contribute to better outcomes. Work & Stress, 18(1), 23–38. https://doi.org/10.1080/0267837042000209767
3.Kop, N., Euwema, M., & Schaufeli, W. (1999). Burnout, job stress and violent behaviour among Dutch police officers. Work & Stress, 13(4), 326–340. https://doi.org/10.1080/02678379950019789
4.Kula, S. (2016). Occupational stress, supervisor support, job satisfaction, and work-related burnout: Perceptions of Turkish National Police (TNP) members. Police Practice and Research, 18(2), 146–159. https://doi.org/10.1080/15614263.2016.1250630
5.Leiter, M. P., & Maslach, C. (2003). Areas of worklife: A structured approach to organizational predictors of job burnout. Research in Occupational Stress and Well-being, 3, 91–134. https://doi.org/10.1016/S1479-3555(03)03003-8
6.Lennie, S.-J., Crozier, S. E., & Sutton, A. (2020). Robocop – The depersonalisation of police officers and their emotions: A diary study of emotional labor and burnout in front line British police officers. International Journal of Law, Crime and Justice, 61, 100365. https://doi.org/10.1016/j.ijlcj.2019.100365
7.Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52(1), 397–422. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.397
8.Myhill, A., & Bradford, B. (2013). Overcoming cop culture? Organizational justice and police officers' attitudes toward the public. Policing: An International Journal of Police Strategies & Management, 36(2), 338–356. https://doi.org/10.1108/13639511311329732
9.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "Ichki ishlar organlarining faoliyati samaradorligini tubdan oshirish, jamoat tartibini, fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilishni ta’minlashda ularning mas’uliyatini kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi Farmoni. (2017, 10-aprel). PF-5005-son. https://lex.uz/docs/-3159827
10.Rustamov, A. A. (2026a). Elektron ta’lim platformalarida sun’iy intellektni integratsiyalash usullari. Buxoro xalqaro universiteti ilmiy axborotnomasi, 7(2), 321–326. https://doi.org/10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.d3c4b35e
11.Rustamov, A. A. (2026b). Raqamli ta’lim muhitida bo‘lajak o‘qituvchilarning axborot-kommunikativ kompetentligini rivojlantirish metodikasi. Buxoro xalqaro universiteti ilmiy axborotnomasi, 9(1), 448–453. https://doi.org/10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.35b7c947
12.Rustamov, A. A., & Jumayev, D. J. (2026). Oliy ta’limda adaptiv ta’lim tizimini sun’iy intellekt asosida ishlab chiqish. Buxoro xalqaro universiteti ilmiy axborotnomasi, 8(1), 106–111. https://doi.org/10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.3aabfaa4
13.Schaible, L. M., & Gecas, V. (2010). The impact of emotional labor and value dissonance on burnout among police officers. Police Quarterly, 13(3), 316–341. https://doi.org/10.1177/1098611110373997
14.Turdialiyev, N. O. (2026). Ichki ishlar organlari xodimlarida stress holatlarini o‘rganish va ularni boshqarishning psixologik jihatlari. Science and Education, 7(6), 222–228. https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8977
15.Борисова, С. Е. (2017). Профессиональная деформация личности сотрудников оперативных подразделений органов внутренних дел и ее профилактика. Психология и право, 7(2), 1–18. https://doi.org/10.17759/psylaw.2017070201
16.Корнеева, Я. А., & Симонова, Н. Н. (2020). Профессиональная личностная деформация сотрудников органов внутренних дел. Организационная психология, 10(2), 80–106.