MAKTABGACHA YOSHDAGI NUTQIDA NUQSONI BO‘LGAN BOLALARDA MULOQOT KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH TEXNOLOGIYALARI
Keywords:
maktabgacha yosh, nutq nuqsoni, kommunikativ kompetensiya, logopediya, dialogik nutq, pragmatik ko‘nikmalar, o‘yin texnologiyasi, alternativ kommunikatsiya.Abstract
Maqolada maktabgacha yoshdagi nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalarda funksional muloqot ko‘nikmalarini shakllantirishning nazariy va metodik asoslari tahlil qilinadi. Nutq buzilishining turli shakllarida muloqot tashabbusi, dialog, navbat almashish, so‘rov bildirish va nutqni kundalik faoliyatga ko‘chirishdagi qiyinchiliklar ko‘rib chiqiladi. O‘yin texnologiyalari, tabiiy vaziyatda o‘rgatish, vizual qo‘llab-quvvatlash, augmentativ va alternativ kommunikatsiya hamda oila bilan hamkorlikni birlashtiruvchi amaliy model taklif etiladi. Maqola ilmiy adabiyotlar tahliliga asoslangan; taklif etilgan modelning samaradorligi alohida eksperimentda tekshirilmagan.
References
1.Bishop D. V. M., Snowling M. J., Thompson P. A., Greenhalgh T. CATALISE: A Multinational and MultidisciplinaryDelphi Consensus Study. Identifying Language Impairments in Children. PLOS ONE. 2016;11(7):e0158753. DOI:
2.10.1371/journal.pone.0158753.
3.American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Spoken Language Disorders. Practice Portal.https://www.asha.org/practice-portal/clinical-topics/spoken-language-disorders/
4.American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Augmentative and Alternative Communication(AAC). Practice Portal. https://www.asha.org/practice-portal/professional-issues/augmentative-and-alternative-communication/
5.Beukelman D. R., Light J. C. Augmentative & Alternative Communication: Supporting Children and Adults withComplex Communication Needs. 5th ed. Brookes Publishing, 2020.
6.Roberts M. Y., Kaiser A. P. The effectiveness of parent-implemented language interventions: a meta-analysis.
7.American Journal of Speech-Language Pathology. 2011;20(3):180–199. DOI:
8.10.1044/1058-0360(2011/10-0055).
9.Mol S. E., Bus A. G., de Jong M. T., Smeets D. J. H. Added value of dialogic parent–child book readings: Ameta-analysis. Early Education and Development. 2008;19(1):7–26. DOI: 10.1080/10409280701838603.
10.Heidlage J. K., Cunningham J. E., Kaiser A. P. et al. The effects of parent-implemented language interventionson child linguistic outcomes: A meta-analysis. Early Childhood Research Quarterly. 2020;50:6–23. DOI:
11.10.1016/j.ecresq.2018.12.006.
12.O‘zbekiston Respublikasi. “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida”gi Qonun. 16.12.2019, O‘RQ-595. https://lex.uz/docs/-4646908
13.O‘zbekiston Respublikasi. “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun. 23.09.2020, O‘RQ-637. https://lex.uz/docs/-5013007