IQTISODIY BEQARORLIK DAVRLARIDA LIKVIDLIKNI BOSHQARISH: AMALIY MISOLLAR

Authors

  • Dadamirzayev G’ulomjon Olimjonovich Osiyo xalqaro universiteti magistranti (Buxoro, O’zbekiston)

Keywords:

Kalit so’zlar: likvidlik, moliyaviy inqiroz, bank vahimasi, depozitlar oqimi, REPO, majburiy zaxiralar, favqulodda likvidlik yordami, O’zbekiston bank tizimi.

Abstract

Maqolada iqtisodiy beqarorlik davrlarida banklar va markaziy banklar tomonidan qo’llanilgan likvidlikni boshqarish choralari amaliy misollar asosida tahlil qilingan. Tadqiqot obyekti sifatida beshta inqiroz holati tanlangan: 2007-yilda Buyuk Britaniyadagi Northern Rock banki, 2020-yildagi COVID-19 pandemiyasi davrida O’zbekiston bank tizimi, 2022-yilgi geosiyosiy shok sharoitida O’zbekiston, shuningdek, 2023-yilda AQShdagi Silicon Valley Bank va Shveytsariyadagi Credit Suisse. Har bir holat bo’yicha shokning manbai, likvidlik yo’qotilishi kanali, ko’rilgan choralar va ularning natijasi taqqoslangan. Tahlil shuni ko’rsatadiki, inqiroz oqibatlarini belgilovchi asosiy omil buferlarning hajmi emas, balki resurs bazasining barqarorligi va regulyator choralarining tezligidir. O’zbekiston tajribasida 2022-yilda asosiy stavkaning 14 foizdan 17 foizgacha oshirilishi, birinchi chorakda 2,4 mlrd. dollarlik valyuta intervensiyalari va REPO hamda SVOP operatsiyalari orqali cheklovsiz likvidlik taqdim etilishi bank tizimining barqarorligini saqlab qolgan. Maqola yakunida inqiroz davrida likvidlikni boshqarishning bosqichma-bosqich algoritmi taklif etilgan.

References

1.Reinhart C.M., Rogoff K.S. This Time Is Different: Eight Centuries of Financial Folly. Princeton: Princeton University Press, 2009. 463 p.

2.Laeven L., Valencia F. Systemic Banking Crises Database II // IMF Economic Review. 2020. Vol. 68. P. 307–361.

3.Basel Committee on Banking Supervision. Principles for Sound Liquidity Risk Management and Supervision. Basel: BIS, 2008.

4.Shin H.S. Reflections on Northern Rock: The Bank Run that Heralded the Global Financial Crisis // Journal of Economic Perspectives. 2009. Vol. 23, No. 1. P. 101–119.

5.Gorton G. Slapped by the Invisible Hand: The Panic of 2007. Oxford: Oxford University Press, 2010.

6.Board of Governors of the Federal Reserve System. Review of the Federal Reserve’s Supervision and Regulation of Silicon Valley Bank. Washington, April 2023; Barr M. Testimony before the Senate Banking Committee, 28.03.2023.

7.U.S. House Committee on Financial Services. Fact Sheet on Silicon Valley Bank Failure. March 2023; Yale School of Management. Silicon Valley Bank (case). https://cases.som.yale.edu/silicon-valley-bank

8.FINMA. Lessons Learned from the CS Crisis. Bern: Swiss Financial Market Supervisory Authority, December 2023.

9.O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Majburiy rezervlar o’rtachalash koeffitsientini oshirish to’g’risida: press-reliz, 2020. https://cbu.uz/uz/press_center/news/195468/

10.Kun.uz. MB raisi tijorat banklarini qo’llab-quvvatlash bo’yicha chora-tadbirlar haqida ma’lumot berdi. 20.04.2020. https://kun.uz

11.O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki. 2020-yil uchun yillik hisobot. Toshkent, 2021. https://cbu.uz/oz/press_center/reports/480144/; Anhor.uz. Markaziy bank harakatlarining izchilligi haqida. 2020.

12.International Monetary Fund. IMF Executive Board Concludes 2022 Article IV Consultation with the Republic of Uzbekistan. Press Release No. 22/206. 2022. https://imf.org

13.Kun.uz. CB Chairman: Remittances from Russia have significantly decreased. 18.03.2022. https://kun.uz/en

14.Kun.uz. Central Bank explains why money transfers from Russia reached a record. 31.01.2023. https://kun.uz/en

15.Kun.uz. Due to the geopolitical situation, more than 60,000 non-residents have opened bank accounts — CB Chairman. 02.06.2023. https://kun.uz/en

16.The Tribune. Uzbekistan’s central bank raises key refinancing rate to 17% from 14%; Uzbekistan’s central bank spends $2.4 bln on interventions in Q1 of 2022. 2022.

17.O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki. 2025-yil uchun moliyaviy barqarorlik sharhi. Toshkent, 2026. https://cbu.uz

18.O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Pul bozori va likvidlik sharhi — 2025-yil IV chorak. https://cbu.uz

19.O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Tijorat banklarining likvidliligini favqulodda qo’llab-quvvatlash uchun kreditlar ajratish tartibi to’g’risidagi nizom (yangilangan: 30.01.2025). https://cbu.uz/uz/documents/3331/2135650/

20.Bagehot W. Lombard Street: A Description of the Money Market. London: Henry S. King & Co., 1873.

Downloads

Published

2026-11-04

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.