RUX SANOATI TEXNOGEN CHIQINDILARIDAN TEMIR, KUMUSH VA MISNI AJRATIB OLISHNING SAMARALI TEXNOLOGIYASI
Keywords:
rux sanoati, klinker, texnogen chiqindilar, mikroto‘lqinli kuydirish, magnitli separatsiya, gidrometallurgik tanlab eritish.Abstract
Maqolada rux sanoati velslash jarayonida hosil bo‘ladigan klinker chiqindilaridan qimmatli komponentlarni kompleks ajratib olish texnologiyasi tadqiq etilgan. Klinkerning kimyoviy va mineralogik xususiyatlari o‘rganilib, mikroto‘lqinli kuydirish, magnitli separatsiya hamda gidrometallurgik tanlab eritish jarayonlarining samaradorligi baholangan. Tajribalar asosida 550 °C haroratda termik ishlov berish uglerod va oltingugurt miqdorini sezilarli kamaytirishi aniqlangan. Magnitli separatsiya orqali temirga boy boyitma olingan. Nomagnit fraksiyadan kumushni Jinchan reagenti yordamida eritmaga o‘tkazish, so‘ng rux kukuni bilan sementatsiyalash sharoitlari belgilangan. Qoldiq tarkibidagi mis sulfat kislotali eritish orqali ajratilgan. Natijalar klinkerni kompleks qayta ishlash va ikkilamchi mineral xomashyodan samarali foydalanish imkoniyatini asoslaydi. Taklif etilgan sxema texnologik bosqichlarning o‘zaro uyg‘unligini ta’minlaydi.
References
1.Бикбаева Г. А., Орехова Н. Н., Куликова Е. А. Применение клинкера в комплексной технологии переработки техногенных стоков горно-металлургических предприятий // Вестник Магнитогорского государственного технического университета им. Г. И. Носова. – 2013. – № 2 (42). – С. 22–25.
2.Тошкодирова Р. Э. Разработка эффективной технологии переработки клинкера в производстве цинка: дис. ... д-ра философии (PhD) по техн. наукам. – Ташкент, 2020. – 12 с.
3.Чинкин В. Б. Исследование и разработка усовершенствованной безотходной технологии переработки цинковых кеков, обеспечивающей комплексное использование сырья: дис. ... канд. техн. наук. – Москва, 2003. – 99 с.
4.Кляйн С. Э., Козлов П. А., Набойченко С. С. Извлечение цинка из рудного сырья. – Екатеринбург: УГГУ-УПИ, 2009. – 492 с.
5.Грудинский П. И., Зиновеев Д. В., Дюбанов В. Г., Козлов П. А. Современное состояние, перспективы переработки и утилизации клинкера вельцевания цинксодержащей пыли от электродуговой плавки стали // Перспективные материалы. – 2019. – № 4. – С. 73–83.
6.Аллабергенов Р. Д., Ахмедов Р. К., Ходжаев О. Ф. Комплексная переработка отходов цветной металлургии. – Ташкент: Университет, 2013. – 50 с.
7.Евдокимов С. И., Паньшин А. М. Выбор технологии обогащения клинкера от вельцевания цинковых кеков // Известия высших учебных заведений. Цветная металлургия. – 2009. – № 2. – С. 19–25.
8.Аллабергенов Р. Д., Ахмедов Р. К., Михайлов С. В. Клинкер цинкового производства – новое промышленное полиметаллическое минеральное сырье цветной металлургии и пути его комплексной переработки // Узбекский химический журнал. – 2012. – № 3. – С. 43–49.
9.Хасанов А. С., Санакулов К. С., Мамасидикова Р. А., Аскарова Н. М. Переработка клинкера цинкового завода АГМК с получением меди и углеродсодержащего материала // Сборник научных трудов ТашГТУ. – Ташкент, 2001. – С. 141–142.
10.Абдурахмонов С., Тошкодирова Р. Э. Исследования по переработке клинкера – отхода цинкового производства // Вестник науки и образования. – № 10 (88). – Часть 1. – С. 22–26.
11.Абдурахмонов С. А., Ахмаджонов У. М., Қурбонов Ш. К., Тошқодирова Р. Э. Извлечение ценных компонентов из отходов цинкового производства // Горный вестник Узбекистана. – Навои, 2010. – № 2 (41). – С. 83–86.
12.Al-Harahsheh M., Kingman S. W. Microwave-assisted leaching—a review // Hydrometallurgy. – 2004. – Vol. 73, Issues 3–4. – P. 189–203. https://doi.org/10.1016/j.hydromet.2003.10.006