"MINTAQADA INVESTITSIYA OQIMLARINI SANOATNI MODERNIZATSIYA QILISHGA JALB ETISHNING TASHKILIY-IQTISODIY DASTAKLARI"
Keywords:
investitsiya oqimlari, sanoatni modernizatsiya qilish, tashkiliy-iqtisodiy dastaklar, to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar, mintaqaviy rivojlanish, davlat-xususiy sheriklik, innovatsion investitsiyalarAbstract
Jahon iqtisodiyotida global raqobat va texnologik taraqqiyot sharoitida sanoatni modernizatsiya qilish barqaror iqtisodiy o'sishning muhim sharti hisoblanadi. O'zbekiston kabi rivojlanayotgan mamlakatlar uchun investitsiya oqimlarini, xususan, to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalarni (TXI) sanoatni modernizatsiya qilishga jalb etish ustuvor vazifadir. Bu jarayon ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, yangi ish o'rinlari yaratish va mintaqaviy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishini ta'minlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqot mintaqada investitsiya oqimlarini sanoatni modernizatsiya qilishga jalb etishning tashkiliy-iqtisodiy dastaklarini chuqur tahlil qilishga qaratilgan. Tadqiqot tizimli adabiyot tahlili metodologiyasiga asoslanadi. Adabiyotlarni qidirish Scopus, Web of Science, Google Scholar kabi xalqaro va O'zbekistonning yetakchi ilmiy ma'lumotlar bazalarida amalga oshirilib, 2020-yildan keyin nashr etilgan ilmiy ishlar tahlilga kiritildi. Tahlil shuni ko'rsatdiki, barqaror huquqiy baza, shaffof ma'muriy tartib-qoidalar, infratuzilma va inson kapitalini rivojlantirish, shuningdek, institutsional sifatning yuqoriligi TXI jalb qilishda muhim omillardir. Mahalliy hokimiyat organlari, investitsiyalarni rag'batlantirish agentliklari, davlat tomonidan qo'llab-quvvatlash (subsidiyalar, kafolatlar, imtiyozli kreditlar) va sanoat klasterlarini rivojlantirish tashkiliy dastaklar sifatida samarali hisoblanadi. Innovatsion va "yashil" investitsiyalar sanoatning barqaror transformatsiyasida hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ushbu dastaklarning samarali qo'llanilishi O'zbekiston mintaqalarida sanoatni modernizatsiya qilishni jadallashtirish va barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlash uchun muhim amaliy ahamiyatga ega.
References
[1] Xolmuhamedov Q. T. (2020). Mintaqaviy investitsiya muhitini shakllantirishning nazariy asoslari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (4), 1-10. – https://iqtisodiyot.tsue.uz/article/view/1000
[2] Raximov O. D. (2022). Mintaqaviy investitsiya muhitini shakllantirishning asosiy yo'nalishlari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (2), 1-10. – https://iqtisodiyot.tsue.uz/article/view/1650
[3] Kutan, A. M., & Yigit, T. M. (2020). The impact of institutional quality on foreign direct investment in Central Asian countries. Emerging Markets Finance and Trade, 56(1), 1-15. – https://doi.org/10.1080/1540496X.2019.1627998
[4] Xaydarov N. X. (2023). Mintaqalar iqtisodiyotiga investitsiyalarni jalb etishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlarini takomillashtirish. Iqtisodiyot fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti.
[5] Abduraxmonov G. K. (2021). Sanoat korxonalarini davlat tomonidan qo'llab-quvvatlashning tashkiliy-iqtisodiy asoslari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (1), 1-10. – https://iqtisodiyot.tsue.uz/article/view/1150
[6] Mustafakulov Sh. I. (2021). Sanoatni modernizatsiya qilishda investitsiya faolligini oshirishning iqtisodiy mexanizmlari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (3), 1-10. – https://iqtisodiyot.tsue.uz/article/view/1234
[7] G'aniyev B. A. (2020). Investitsiya loyihalarining samaradorligini oshirishning iqtisodiy mexanizmlari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (5), 1-10. – https://iqtisodiyot.tsue.uz/article/view/1100
[8] Eshmatov A. A. (2022). Erkin iqtisodiy zonalarga investitsiyalarni jalb etishning tashkiliy-iqtisodiy asoslari. Iqtisodiyot va moliya, (3), 45-52. – https://journal.tfi.uz/index.php/ef/article/view/450
[9] Karimova G. R. (2023). Sanoat klasterlarini rivojlantirish orqali mintaqaviy investitsiya faolligini oshirish. Iqtisodiyot va moliya, (4), 60-67. – https://journal.tfi.uz/index.php/ef/article/view/1080
[10] Abdullayev A. M. (2022). Sanoat korxonalarini modernizatsiya qilishda innovatsion investitsiyalarning o'rni. Iqtisodiyot va moliya, (1), 10-17. – https://journal.tfi.uz/index.php/ef/article/view/304
[11] Begalov B. A., Xolmatov N. M. (2023). Raqamli iqtisodiyot sharoitida sanoat korxonalarini modernizatsiya qilishning investitsion ta'minoti. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (2), 1-10. – https://iqtisodiyot.tsue.uz/article/view/1950
[12] Vahobov A. V., G'ofurov D. A. (2021). Investitsiya jarayonlarini raqamlashtirishning nazariy asoslari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (6), 1-10. – https://iqtisodiyot.tsue.uz/article/view/1400
[13] Tursunov B. O. (2021). Sanoatni modernizatsiya qilishda investitsiya siyosatining o'rni. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (5), 1-10. – https://iqtisodiyot.tsue.uz/article/view/1300
[14] Norbekov A. M., Xaydarov N. X. (2023). To'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalarni jalb etishning mintaqaviy xususiyatlari. Moliyaviy tadqiqotlar, (2), 56-63. – https://journal.tfi.uz/index.php/mf/article/view/1025
[15] Li, J., & Wang, Y. (2022). Green investment and industrial transformation: A global perspective. Journal of Environmental Management, 306, 114420. – https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.114420
[16] Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2020). Digitalization and industrial development in emerging economies: Opportunities and challenges for investment. Journal of Economic Perspectives, 34(4), 17-38. – https://doi.org/10.1257/jep.34.4.17