TRANSCHEGARAVIY SUV RESURSLARI VA QURG‘OQCHILIK: MARKAZIY OSIYODA MINTAQAVIY HAMKORLIKNING HUQUQIY-INSTITUTSIONAL JIHATLARI
Keywords:
transchegaraviy suv resurslari, qurg‘oqchilik, Markaziy Osiyo, xalqaro suv huquqi, adolatli va oqilona foydalanish, mintaqaviy hamkorlik, Amudaryo, Sirdaryo.Abstract
Maqolada Markaziy Osiyoda transchegaraviy suv resurslarini boshqarishning huquqiy-institutsional asoslari qurg‘oqchilik xavfi nuqtai nazaridan ilmiy adabiyotlar, xalqaro shartnomalar va milliy strategik hujjatlar tahlili asosida o‘rganilgan. Yuqori va quyi oqim davlatlari manfaatlarining nomutanosibligi, 1992 yilgi mintaqaviy bitimda qurg‘oqchilik davriga oid maxsus normalarning mavjud emasligi va iqlim o‘zgarishi omili asosiy muammolar sifatida ko‘rsatilgan. Muallif qurg‘oqchilik davrida suv taqsimoti bo‘yicha alohida mintaqaviy protokol ishlab chiqish zarurligini asoslaydi.
References
1.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28 yanvardagi PF-60-son “2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz (murojaat sanasi: 01.10.2026).
2.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 30 oktyabrdagi PF-5863-son “2030 yilgacha bo‘lgan davrda O‘zbekiston Respublikasining atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz (murojaat sanasi: 01.10.2026).
3.Соглашение между Республикой Казахстан, Кыргызской Республикой, Республикой Таджикистан, Туркменистаном и Республикой Узбекистан о сотрудничестве в сфере совместного управления использованием и охраной водных ресурсов межгосударственных источников. Алма-Ата, 18 февраля 1992 г. URL: http://www.icwc-aral.uz (дата обращения: 01.10.2026).
4.Чуб В.Е. Изменение климата и его влияние на гидрометеорологические процессы, агроклиматические и водные ресурсы Республики Узбекистан. Ташкент: Voris-nashriyot, 2007.
5.Micklin P. The Aral Sea disaster // Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 2007. Vol. 35. P. 47-72.
6.Convention on the Protection and Use of Transboundary Watercourses and International Lakes. Helsinki, 17 March 1992 // United Nations Treaty Series. Vol. 1936. P. 269.
7.Convention on the Law of the Non-navigational Uses of International Watercourses. New York, 21 May 1997. UN General Assembly Resolution 51/229. URL: https://legal.un.org (accessed: 01.10.2026).
8.Immerzeel W.W., Lutz A.F., Andrade M. et al. Importance and vulnerability of the world’s water towers // Nature. 2020. Vol. 577, No. 7790. P. 364-369.
9.UNCCD. Drought in Numbers 2022: Restoration for Readiness and Resilience. Bonn: United Nations Convention to Combat Desertification, 2022.
10.UNESCO, UN-Water. The United Nations World Water Development Report 2023: Partnerships and Cooperation for Water. Paris: UNESCO, 2023.