AXBOROTLARNI UZATISH VA QAYTA ISHLASH QURILMALARINI NAZORAT QILISH TIZIMLARI VA ALGORITMLARI

Authors

  • Shaymamatova Nasiba To'ychi qizi Navoiy Davlat Konchilik va Texnologiyalar universiteti Agromuhandislik va komunikatsion texnologiyalar fakulteti

Keywords:

axborot uzatish, ma’lumotlarni qayta ishlash, nazorat tizimi, PLC, SCADA, sensor, algoritm, sanoat avtomatlashtirish, aloqa protokoli, boshqaruv.

Abstract

 Mazkur tezisda axborotlarni uzatish va qayta ishlash qurilmalarini nazorat qilish tizimlarining ishlash prinsiplari, tarkibiy qismlari hamda nazorat algoritmlari tahlil qilinadi. Zamonaviy avtomatlashtirilgan tizimlarda sensorlardan olinadigan ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash, uzatish va ular asosida boshqaruv qarorlarini shakllantirish jarayonlari ko‘rib chiqiladi. PLC, SCADA va sanoat aloqa protokollarining nazorat tizimlaridagi o‘rni yoritiladi. Shuningdek, ma’lumotlarning ishonchliligi, uzatish kechikishi, signalni filtrlash va xatoliklarni aniqlash masalalariga e’tibor qaratiladi. Tadqiqot natijasida axborotlarni nazorat qilish jarayonining asosiy bosqichlari tizimlashtirildi hamda ma’lumotlarni yig‘ishdan boshqaruv signalini shakllantirishgacha bo‘lgan algoritmik ketma-ketlik taklif qilindi.

References

[1] Stouffer K., Pease M., Tang C., Zimmerman T., Pillitteri V., Lightman S., Hahn A., Saravia S., Sherule A., Thompson M. Guide to Operational Technology (OT) Security. NIST Special Publication 800-82 Rev. 3. Gaithersburg: National Institute of Standards and Technology, 2023. 1–12, 25–48-b.

[2] Petruzella F.D. Programmable Logic Controllers. 5th ed. New York: McGraw-Hill Education, 2016. 1–35, 77–110-b.

[3] Modbus Organization. MODBUS Application Protocol Specification V1.1b3. 2012. 1–50-b.

[4] OPC Foundation. OPC Unified Architecture, Part 1: Overview and Concepts. OPC Foundation. 4.1–4.2-bo‘limlar.

[5] Hespanha J.P., Naghshtabrizi P., Xu Y. A Survey of Recent Results in Networked Control Systems // Proceedings of the IEEE. 2007. Vol. 95, No. 1. 138–162-b.

[6] International Electrotechnical Commission. IEC 61131-3:2025. Programmable Controllers — Part 3: Programming Languages. Geneva: IEC, 2025. 1–518-b.

[7] Åström K.J., Murray R.M. Feedback Systems: An Introduction for Scientists and Engineers. Princeton: Princeton University Press, 2008. 1–25, 95–126-b.

[8] Gopal M. Digital Control Engineering. New Delhi: New Age International, 1988. 31–94, 175–252-b.

[9] International Society of Automation. ANSI/ISA-95.00.01: Enterprise-Control System Integration — Part 1: Models and Terminology. ISA. 1–60-b.

[10] Bolton W. Programmable Logic Controllers. 6th ed. Oxford: Newnes, 2015. 1–32, 93–126-b.

[11] van de Wouw N., Naghshtabrizi P., Cloosterman M.B.G., Hespanha J.P. Tracking Control for Networked Control Systems // Proceedings of the 46th IEEE Conference on Decision and Control. 2007. 4441–4446-b.

[12] International Electrotechnical Commission. IEC 62443-3-3: Industrial Communication Networks — Network and System Security. Geneva: IEC. 1–150-b.

Downloads

Published

2026-10-08

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.