OSHPAZLIK YO‘NALISHI TALABALARIGA MEHNAT MUHOFAZASINI O‘QITISHNING AMALIY-METODIK YONDASHUVLARI
Keywords:
mehnat muhofazasi, oshpazlik ta’limi, kasbiy ta’lim, xavfsizlik kompetensiyasi, interfaol metod, amaliy mashg‘ulot, muammoli ta’lim, keys-study, simulyatsiya, oshxona jihozlari, sanitariya-gigiyena.Abstract
Mazkur maqolada oshpazlik yo‘nalishida tahsil olayotgan birinchi bosqich talabalariga “Mehnat muhofazasi” fanini o‘qitishning amaliy-metodik yondashuvlari tadqiq etilgan. Oshpazlik faoliyatining o‘ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqib, bo‘lajak mutaxassisning mehnat xavfsizligi bo‘yicha nazariy bilimlarga ega bo‘lishi bilan bir qatorda ish jarayonidagi xavf omillarini oldindan aniqlash, ularning sabab va oqibatlarini baholash, xavfsiz harakatlar ketma-ketligini tanlash hamda favqulodda vaziyatlarda to‘g‘ri qaror qabul qilish ko‘nikmalariga ega bo‘lishi zarurligi asoslangan. Tadqiqot Andijon shahar 6-sonli texnikumining oshpazlik yo‘nalishi birinchi bosqich talabalarini o‘qitish jarayonidagi pedagogik kuzatuvlar va amaliy mashg‘ulotlar asosida olib borildi. Mashg‘ulotlarda muammoli ta’lim, keys-study, rolli o‘yin, demonstratsiya, amaliy mashq, vaziyatli topshiriq, simulyatsiya va refleksiya kabi metodlardan foydalanildi. Pedagogik kuzatuvlar interfaol metodlar talabalarning mashg‘ulotdagi faolligini oshirish, xavfli vaziyatlarni mustaqil aniqlash, xavfsizlik qoidalarining mazmun va sabablarini anglash hamda nazariy bilimlarni amaliy faoliyat bilan bog‘lashga yordam berganini ko‘rsatdi. Maqolada oshxona jihozlaridan xavfsiz foydalanish, elektr va yong‘in xavfsizligi, issiq yuzalar va bug‘dan himoyalanish, pichoq va kesuvchi asboblar bilan ishlash, sanitariya-gigiyena, birinchi yordam hamda ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarning oldini olish bo‘yicha amaliy-metodik yondashuvlar tizimlashtirilgan.
References
1.Yo‘ldoshev O‘.R., Rahimov O.D., Xo‘jaqulov R.T., Hasanova O.T. Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi. O‘quv qo‘llanma. - 2013. - UDK 331.101 (075). https://www.google.com/goto?url=CAESZAHrOzAVWjVBiv_0nqf8xtnOTSKjA1kSDr6Tbj0DiLwCL89MXYpwvjc0TI60hNTe87NT9q9gkbmHPDt_Rdp9FT4mOoaAl4iozgN6F0P6N1O6QKpgNQ9NZvj23BRyWNwdZPjxFGY
2.Sodiqov M., Yusupov B. Mehnat muhofazasi. O‘quv qo‘llanma. - 2016. - UDK 614.8.084(075.32). https://www.google.com/goto?url=CAESYAHrOzAVDEY7QlOEUsct7DjKSl8ekrmrcYk2LFjNbkckMxTNzrXX4EKikgBZyhgW0mzaCO9JPvBbuMLInPjmbVJvv5NL3sdIvOe_nZYxNgW9SCbgjgjT9zdmRRsYXeSGw
3.Mamadaliev Sh., Mamadaliev A. Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi. O‘quv-uslubiy majmua. - 2023. https://www.google.com/goto?url=CAESXwHrOzAVMONh12MlqGcxEaBZlntppXDEIQxv6Xl9r_0s7RpqfyCqbMAbMewemJjyscVTbHY1zM17gUTdW_8EngE5r0CAg3-PerMOan0V9khQYgnaFBDa2f8GBvsCsoH
4.Mamdaliev Sh.M., Yoqubjonova Yo., Raxmanov Sh.V. Elektr xavfsizligi. O‘quv-uslubiy majmua. - 2023.https://www.google.com/goto?url=CAESXgHrOzAVtIlSFkHVL6SQI0xJD2xLgKa6dKQWfybAXOSh09te7hVGaT0hk4prCUJVp0VMP_KgM9riOtxK1DaK8c6OSeSBYO7ccnqp6KkuFLR1uYhC8x80Zq9ahVukAE
5.O‘zbekiston Respublikasi. “Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonun. O‘RQ-410-son, 2016-yil 22-sentabr. https://www.google.com/goto?url=CAEScwHrOzAVqN8TalYksmp7jYCuejoPrAz0me0xhRJDz2qquDlCz9dLqt4ROETkqfdymgg_a0Y72_VHh9NNmIUMF7aIsh2Pb7s0Y1jSvQ8En95fmldora7W0gwkLNRpTi4iF2hlyuBo6BWvFInT1CpWpqTo0Io
6.O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi - ta’lim muassasalarida mashg‘ulotlar o‘tkazishda mehnatni muhofaza qilishga oid qoidalar. https://www.google.com/goto?url=CAESVwHrOzAVforqsa5d9EzFxJ8DLWBJgXsSL8NBJRUEaGvJ_MWvHaN3JTGqfOkjwiRKRBA2qg1WA7HzkLXj_kyq5bPzJGFKB5__WJfvLE66ZvLjfDzLo1opA
7.O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi - ta’lim tashkilotlarining o‘quv va o‘quv-ishlab chiqarish ustaxonalarida mehnatni muhofaza qilishga oid qoidalar. https://www.google.com/goto?url=CAESawHrOzAV--BDsJZOl0FDp_Tv_UxmFLfNGVDTIJVHFi79em0WRIrDdReLH4ASuDf9_qObyTmeB9Y9FnYgc4fp4RvZmaufH528bAl8PQCU3cVOjU_FUi6LCnfZ1HEB0DCOX2wXCYp-3QWV0TSg
8.Mashrapov Q.O. Texnik OTМlarda “mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi” fanini o‘qitishda ilg‘or pedagogik texnologiyalarning o‘rni. - 2026. https://www.google.com/goto?url=CAESXgHrOzAVUjGY9qZGaX_31QnfGk6fQ3hgtMnxvBsGTW_M3FXmVm2wKzGeNxQXeLGA11wjmfoY-ibkAl-VVTh_Re6KtfyZ-COxFzblGZFcfwUUaPY1vydhyKELvyUGFzM