YIRIK PANELLI BINOLARNING SEYSMIK XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHDA SIRPANISH POYDEVORLARINING ROLI
Keywords:
Kalit so‘zlar: yirik panelli bino, sirpanish poydevori, seysmik xavfsizlik, seysmik izolyatsiya, zilzila, ishqalanish kuchi, dinamik yuklama, seysmik barqarorlik, konstruktiv shikastlanish, energiya dissipatsiyasi.Abstract
Annotatsiya. Mazkur tezisda yirik panelli binolarning seysmik xavfsizligini ta’minlashda sirpanish poydevorlarining o‘rni va konstruktiv imkoniyatlari tahlil qilinadi. Zilzila vaqtida bino konstruksiyasiga uzatiladigan gorizontal dinamik ta’sirlarni kamaytirish, tebranish amplitudasini cheklash hamda konstruktiv elementlarda hosil bo‘ladigan inertsiya kuchlarini pasaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Sirpanish poydevorining ishlash mexanizmi, tayanch va bino orasidagi nisbiy harakat, ishqalanish kuchi hamda energiyaning dissipatsiyalanishi nazariy jihatdan ko‘rib chiqiladi. Yirik panelli konstruksiyalarda bunday tizimlardan foydalanishning afzalliklari, texnik cheklovlari va amaliy qo‘llash shartlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda sirpanish poydevorlarining seysmik yuklamalarni konstruksiyaga uzatishni kamaytirishdagi ahamiyati asoslanadi. Mazkur yondashuv binolarning zilzilabardoshligini oshirish, konstruktiv shikastlanishlarni kamaytirish va insonlar xavfsizligini ta’minlashga xizmat qilishi mumkin.
References
1.Abdullayev, O.A. (2019). Yirik panelli binolarning seysmo-mustahkamlashtirilishi. Qurilish va arxitektura nashriyoti, Toshkent.
2.Xolmatov, R.X. (2020). Seysmik xavfsizlikning muhandislik yechimlari. Texnika nashriyoti, Toshkent.
3.SNiP II-7-81*. O‘zbekistonda seysmo-xavfli hududlarda qurilish normavalari. 2022-yilda yangilangan versiya.
4.GOST 32551-2013. Binolar va inshootlar uchun seysmo-izolatsion qurilaylar. Umumiy talablar va test usullari.
5.Nazarov, V.P. (2021). Poydevor va tutashturish joylarining seysmik mustahkamlashuvi. Qurilish muhandisligi, 15(3), 245-258.
6.Xudayberganov, M.T. (2018). Zamonavoy seysmo-izolatsion materiallari va ularning qo‘llanilishi. Materialshunoslik nashriyoti.
7.Alloqulov, B.E. (2022). Yirik panelli binolarning dinamik tahlili. Muhandislik-qurilish tadqiqotlari, 28(4), 412-427.