DRON VA MASOFADAN MONITORING TEXNOLOGIYALARIGA OID AGRAR TERMINLARNING INGLIZ TILIDAN O‘ZBEK TILIGA KIRIB KELISH MEXANIZMLARI
Keywords:
agrar terminologiya, dron, uchuvchisiz uchish apparati, masofadan zondlash, masofaviy monitoring, aniq qishloq xo‘jaligi, termin o‘zlashuvi, kalkalash, transliteratsiya, gibrid termin, terminologik standartlashtirish.Abstract
Ushbu maqolada dron va masofadan monitoring texnologiyalari bilan bog‘liq zamonaviy agrar terminlarning ingliz tilidan o‘zbek tiliga kirib kelish mexanizmlari leksik-semantik va tarjimashunoslik nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqot materiali sifatida precision agriculture, drone, unmanned aerial vehicle, remote sensing, crop monitoring, multispectral imaging, hyperspectral imaging, thermal imaging, vegetation index, orthomosaic, georeferencing, payload, flight planning, variable-rate application singari xalqaro ilmiy-texnik birliklar va ularning o‘zbekcha qo‘llanish shakllari tanlandi. Tahlil natijasida o‘zlashishning besh asosiy modeli: bevosita fonetik-grafik o‘zlashtirish, kalkalash, tavsifiy-ekvivalent tarjima, qisqartmalarni saqlash hamda gibrid termin hosil qilish faol ekanligi aniqlandi. Agrar raqamlashtirish tezlashgani sari inglizcha terminlarning o‘zbek tiliga kirib kelishi faqat lug‘aviy jarayon emas, balki texnologik transfer, professional kommunikatsiya va terminologik me’yorlash bilan uzviy bog‘liq jarayon sifatida namoyon bo‘lmoqda. Maqolada variantdorlikni kamaytirish, o‘zbek tilining so‘z yasash imkoniyatlaridan oqilona foydalanish va xalqaro qisqartmalar bilan milliy ekvivalentlar o‘rtasida funksional muvozanatni ta’minlash bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.
References
1. Tsouros D. C., Bibi S., Sarigiannidis P. G. A Review on UAV-Based Applications for Precision Agriculture // Information. – 2019. – Vol. 10, No. 11. – Art. 349. – DOI: 10.3390/info10110349.
2. Weiss M., Jacob F., Duveiller G. Remote sensing for agricultural applications: A meta-review // Remote Sensing of Environment. – 2020. – Vol. 236. – Art. 111402. – DOI: 10.1016/j.rse.2019.111402.
3. Radoglou-Grammatikis P., Sarigiannidis P., Lagkas T., Moscholios I. A compilation of UAV applications for precision agriculture // Computer Networks. – 2020. – Vol. 172. – Art. 107148. – DOI: 10.1016/j.comnet.2020.107148.
4. Xie C., Yang C. A review on plant high-throughput phenotyping traits using UAV-based sensors // Computers and Electronics in Agriculture. – 2020. – Vol. 178. – Art. 105731. – DOI: 10.1016/j.compag.2020.105731.
5. del Cerro J., Cruz Ulloa C., Barrientos A., de León Rivas J. Unmanned Aerial Vehicles in Agriculture: A Survey // Agronomy. – 2021. – Vol. 11, No. 2. – Art. 203. – DOI: 10.3390/agronomy11020203.
6. Qodirova G. T. Etymological Characteristics of Agricultural Terminology in Uzbek and English // Western European Journal of Linguistics and Education. – 2025. – Vol. 3, No. 8. – P. 32–39.
7. Rustamova O. Contextual Semantic Issues in the Translation of Agricultural Terms in English and Uzbek Languages // Ta’limning zamonaviy transformatsiyasi. – 2025. – Vol. 15, No. 2. – P. 185–194.
8. Samandarova G. Agricultural Terminology Translations // International Journal of Artificial Intelligence. – 2025. – P. 232–235. – DOI: 10.71337/inlibrary.uz.ijai.70387.
9. Bo‘riyev J. X. O‘zbek tilining izohli lug‘atiga qishloq xo‘jaligi sohasiga oid terminlarning kiritilishi bo‘yicha tavsiyalar // Modern Science and Research. – 2025. – Vol. 2, Issue 5. – B. 251–254. – DOI: 10.5281/zenodo.15392036.
10. Umarova M. O. Semantic Features of Agricultural Terminology in English and Uzbek // Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar. – 2025. – J. 4, № 4. – B. 85–88. – DOI: 10.5281/zenodo.14842629.
11. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi. Geoaxborot tizimi: masofadan zondlash, uchuvchisiz uchish apparatlari va ekinlar monitoringi bo‘yicha amaliy yo‘nalishlar. – Toshkent, 2026.
12. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi. Axborot tizimlarida qishloq xo‘jaligi ekinlarini konturlar kesimida joylashtirish va monitoring qilish: ilmiy-uslubiy qo‘llanma. – Toshkent, 2026.