KISLOROD TOKSIKLIGIDA HUJAYRA APOPTOZI VA OKSIDLANISH STRESSI MEXANIZMLARI: TALOQ MISOLIDA ADABIYOTLAR SHARHI
Keywords:
Tadqiqotning maqsadi: kislorod toksikligi sharoitida hujayra apoptozi va oksidlanish stressi mexanizmlari hamda ularni morfologik baholash usullari bo'yicha zamonaviy adabiyotlarni tahlil qilib, taloq to'qimasiga oid ma'lumotlardagi bo'shliqlarni aniqlashdan iborat.Abstract
Kirish. Kislorod bilan davolash intensiv terapiyaning ajralmas qismi bo'lsa-da, uning yuqori konsentratsiyada yoki uzoq muddat qo'llanilishi hujayra darajasida oksidlanish stressini keltirib chiqaradi. Faol kislorod turlari (ROS) miqdorining antioksidant himoya imkoniyatidan oshib ketishi lipidlar, oqsillar va DNK zararlanishiga, oxir-oqibat esa dasturlashtirilgan hujayra o'limiga olib keladi. Limfoid a'zolar, jumladan taloq, tez bo'linuvchi hujayralarga boyligi va yuqori metabolik faolligi tufayli bunday ta'sirga alohida sezuvchan hisoblanadi. Shu bois giperoksiya sharoitida apoptoz mexanizmlarini va uni baholash usullarini tizimlashtirish amaliy ahamiyatga ega.
References
1.Sies H, Jones DP. Reactive oxygen species (ROS) as pleiotropic physiological signalling agents // Nat Rev Mol Cell Biol. 2020;21(7):363–383.
2.Elmore S. Apoptosis: a review of programmed cell death // Toxicol Pathol. 2007;35(4):495–516.
3.Buccellato LJ, Tso M, Akinci OI, Chandel NS, Budinger GRS. Reactive oxygen species are required for hyperoxia-induced Bax activation and cell death in alveolar epithelial cells // J Biol Chem. 2004;279(8):6753–6760.
4.Gavrieli Y, Sherman Y, Ben-Sasson SA. Identification of programmed cell death in situ via specific labeling of nuclear DNA fragmentation // J Cell Biol. 1992;119(3):493–501.
5.Valavanidis A, Vlachogianni T, Fiotakis C. 8-hydroxy-2'-deoxyguanosine (8-OHdG): a critical biomarker of oxidative stress and carcinogenesis // J Environ Sci Health C. 2009;27(2):120–139.
6.Kallet RH, Matthay MA. Hyperoxic acute lung injury // Respir Care. 2013;58(1):123–141.
7.Dias-Freitas F, Metelo-Coimbra C, Roncon-Albuquerque R Jr. Molecular mechanisms underlying hyperoxia acute lung injury // Respir Med. 2016;119:23–28.