XOʻJALIK YURITUVCHI SUBYEKTLARNING KREDITDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI BAHOLASH
Keywords:
indeks, likvidlik, moliyaviy barqarorlik, panel tahlil, qarz yuklamasi, rentabellikAbstract
Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda kreditdan foydalanish samaradorligini baholash masalasi qarz yuklamasi oshishi, rentabellikdagi farqlar va likvidlik bosimi sharoitida dolzarb boʻlib qolmoqda. Tadqiqotning maqsadi 168 ta kuzatuv asosida kreditdan foydalanish samaradorligi indeksiga taʻsir qiluvchi omillarni aniqlash edi. Maʻlumotlar tavsifiy statistika, korrelyatsiya tahlili va qatʻiy effektlar panel modeli yordamida qayta ishlanib, STATA muhitida tekshirildi. Indeksning oʻrtacha qiymati 0,79 ± 0,17 boʻlib, 0,42–1,18 oraligʻida oʻzgardi; moliyaviy barqarorlik koeffitsienti 0,61 ± 0,14, rentabellik 11,2 ± 3,7 foiz, qarz yuklamasi 33,1 ± 8,9 foiz va likvidlik nisbati 1,56 ± 0,29 ni koʻrsatdi. Natijalar kredit yuklamasi kamayganda indeksning 0,79 dan 0,86 gacha koʻtarilishini tasdiqladi. Xulosa sifatida, ichki moliyaviy nisbatlar kreditdan foydalanish samaradorligini baholashda eng sezgir blok ekanligi aniqlandi
References
1.Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining 2023 yilgi yillik hisoboti [Elektron resurs]. — URL: https://cbu.uz/oz/ (murojaat sanasi: 18.06.2026).
2.Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Oʻzbekiston Respublikasining pul-kredit siyosati sharhi [Elektron resurs]. — URL: https://cbu.uz/oz/pul-kredit-siyosati/ (murojaat sanasi: 18.06.2026).
3.International Monetary Fund. Uzbekistan: 2024 Article IV Consultation—Staff Report [Electronic resource]. — URL: https://www.imf.org/en/Countries/UZB (accessed: 18.06.2026).
4.Murodov B., Xolmatov J. Tijorat banklari kredit portfelini boshqarish samaradorligini baholash // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. — 2023. — №4. — B. 112-118.
5.Abdugʻaniyev S., Qodirova N. Kredit mablagʻlaridan foydalanish samaradorligini baholashda moliyaviy koʻrsatkichlar tizimi // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. — 2024. — №2. — B. 67-74.
6.Mirzaev A., Karimova D. Korxonalarda kredit resurslaridan foydalanish samaradorligini tahlil qilish // Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil. — 2022. — №3. — B. 45-52.
7.Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi. "Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida"gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/ (murojaat sanasi: 18.06.2026).
8.Beck T., Demirgüç-Kunt A., Levine R. Finance, inequality and the poor // Journal of Economic Growth. — 2007. — Vol.12, №1. — P. 27-49. — DOI: 10.1007/s10887-007-9010-6.
9.Berger A.N., Bouwman C.H.S. Bank liquidity creation, monetary policy, and financial crises // Journal of Financial Intermediation. — 2009. — Vol.18, №4. — P. 399-429. — DOI: 10.1016/j.jfi.2009.06.001.