O‘ZBEKISTON PAXTA-TO‘QIMACHILIK KLASTERLARIDA INTEGRATSIYA JARAYONLARINING IQTISODIY SAMARADORLIKKA TA’SIRI
Keywords:
paxta-to‘qimachilik klasteri, integratsiya darajasi, hosildorlik, qarz yuki, moliyaviy barqarorlik, statistik ahamiyatlilikAbstract
Tadqiqotlarimiz davomida integratsiya darajasi, hosildorlik, qarz yuki va moliyaviy barqarorlik ko‘rsatkichlarining o‘zgarishi o‘rganilgan. Tahlil natijalariga ko‘ra, integral integratsiya darajasi 45% dan 62% ga (p<0,001), hosildorlik 28,8 s/gadan 32,5 s/gaga (p<0,001) oshgan. Korrelyatsion tahlil integratsiya darajasi va hosildorlik o‘rtasida kuchli to‘g‘ri bog‘liqlik (r=+0,925; p<0,001) mavjudligini ko‘rsatgan. Shu bilan birga, klasterlarning qarz yuki 18,5 trln so‘mdan 35,8 trln so‘mga (p<0,01), avtonomiya koeffitsienti 0,32 dan 0,22 ga (p<0,05), aktivlar rentabelligi 6,5% dan 5,0% ga (p<0,05) o‘zgargan. Xulosa qilib aytganda, integratsiya darajasining oshishi hosildorlikka ijobiy ta’sir ko‘rsatsa-da, moliyaviy integratsiyaning pastligi va qarz yukining yuqoriligi tarmoqda tizimli muammolar mavjudligini ko‘rsatadi.
References
1.Berk, J., & DeMarzo, P. (2020). Corporate finance (5th ed.). London: Pearson Education.
2.Brealey, R.A., Myers, S.C., & Allen, F. (2022). Principles of corporate finance (14th ed.). New York: McGraw-Hill.
3.Damodaran, A. (2021). The little book of valuation. New York: Wiley.
4.Hillier, D., Ross, S., Westerfield, R., Jaffe, J., & Jordan, B. (2021). Corporate finance (5th European ed.). London: McGraw-Hill.
5.Vernimmen, P., Quiry, P., & Le Fur, Y. (2022). Corporate finance: Theory and practice (6th ed.). New York: Wiley.
6.O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2025). Paxta-to‘qimachilik klasterlarining moliyaviy holati to‘g‘risida hisobot (2020-2025). Toshkent.
7.O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi. (2025). Klasterlar qarz yuki va moliyaviy barqarorlik tahlili. Toshkent.
8.O‘zbekiston Respublikasi Sanoat va savdo vazirligi. (2025). To‘qimachilik sanoati va klasterlar eksporti to‘g‘risida hisobot. Toshkent.
9.O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi. (2025). Klasterlarning investitsion jozibadorligi tahlili. Toshkent.
10.Xalqaro valyuta jamg‘armasi (XVF). (2024). Markaziy Osiyoda moliyaviy barqarorlik hisoboti. Washington: IMF.