"PUL-KREDIT SIYOSATINING MILLIY IQTISODIYOT BARQARORLIGIGA TA'SIRI: O'ZBEKISTON MISOLIDA VAR TAHLILI"
Keywords:
pul-kredit siyosati, inflyatsion targetlash, Markaziy bank, makroiqtisodiy barqarorlik, asosiy stavka, VAR modeli, transmissiya mexanizmi, O'zbekiston iqtisodiyoti.Abstract
Ushbu maqolada O'zbekiston Respublikasi Markaziy bankining pul-kredit siyosati va uning milliy iqtisodiyot barqarorligiga ta'siri keng qamrovli tahlil qilinadi. Tadqiqotda 2016–2025 yillar davomida asosiy stavka, majburiy zaxiralar va ochiq bozor operatsiyalari kabi monetar vositalarning inflyatsiya, valyuta kursi hamda bank kreditlash hajmiga ta'siri empirik usullarda baholanadi. VAR modeli va Granger sababiyat testiga asosan pul-kredit siyosatining iqtisodiy o'sish va inflyatsiya nazoratiga qo'shgan hissasi aniqlangan. Tadqiqot natijalari inflyatsion targetlash rejimini to'liq joriy etish, monetar transmissiya mexanizmini kuchaytirish va Markaziy bank kommunikatsiya siyosatini takomillashtirish zarurligini ko'rsatadi. Maqolada xorijiy tajriba — AQSh Federal zaxira tizimi, Yevropa Markaziy banki, Polsha va Chexiya tajribalari — O'zbekiston sharoitida tatbiq etish imkoniyatlari nuqtai nazaridan ham ko'rib chiqiladi.
References
1.(APA 7 uslubida rasmiylashtirilgan)
2.Bank of England. (2023). Monetary Policy Report: November 2023. Bank of England. https://www.bankofengland.co.uk/monetary-policy-report/2023/november-2023
3.Bernanke, B. S. (2021). 21st century monetary policy: The Federal Reserve from the great inflation to COVID-19. W. W. Norton & Company.
4.Berument, H., & Tasci, H. (2022). Monetary policy transmission in transition economies: Evidence from a panel VAR approach. Journal of Macroeconomics, 74, 103–118. https://doi.org/10.1016/j.jmacro.2022.103118
5.Christiano, L., Eichenbaum, M., & Trabandt, M. (2022). On DSGE models. Journal of Economic Perspectives, 36(3), 113–140. https://doi.org/10.1257/jep.36.3.113
6.Clarida, R., Gali, J., & Gertler, M. (1999). The science of monetary policy: A New Keynesian perspective. Journal of Economic Literature, 37(4), 1661–1707. https://doi.org/10.1257/jel.37.4.1661
7.European Central Bank. (2023). ECB Economic Bulletin, Issue 8/2023. European Central Bank. https://www.ecb.europa.eu
8.Horvath, R., & Mateju, J. (2023). How important are foreign shocks in small open economy? The case of Poland and the Czech Republic. Journal of Economic Dynamics and Control, 148, 104615. https://doi.org/10.1016/j.jedc.2023.104615
9.International Monetary Fund. (2023). Kazakhstan: 2023 Article IV Consultation. IMF Country Report No. 23/233. International Monetary Fund.
10.International Monetary Fund. (2024). Uzbekistan: 2024 Article IV Consultation. IMF Country Report No. 24/115. International Monetary Fund. https://www.imf.org
11.Kaplan, G., & Aksoy, Y. (2023). Monetary policy and hyperinflation: Lessons from Turkey's 2021–2022 episode. Oxford Economic Papers, 75(4), 1012–1038. https://doi.org/10.1093/oep/gpac028
12.Kuroda, H. (2022). Extraordinary monetary easing and the challenges ahead: A review of Bank of Japan's policy framework. Journal of Policy Modeling, 44(2), 333–351. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2022.03.004
13.Lane, P. R. (2022). Monetary policy in the euro area: The next phase. SUERF Policy Note, 264. https://www.suerf.org
14.Mishkin, F. S. (2021). The economics of money, banking, and financial markets (13th ed.). Pearson Education.
15.O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2024). Pul-kredit siyosati to'g'risida yillik hisobot 2023. O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki. https://www.cbu.uz
16.O'zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo'mitasi. (2025). O'zbekiston statistik yilnomasi 2024. Davlat statistika qo'mitasi.
17.Tashkentov, A. (2023). Interest rate transmission in Uzbekistan's banking sector: A VAR approach. O'zbekiston iqtisodiy sharhi, 4(2), 45–62.
18.Taylor, J. B. (1993). Discretion versus policy rules in practice. Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 39, 195–214. https://doi.org/10.1016/0167-2231(93)90009-L
19.Umarov, H., & Yusupov, N. (2022). Inflyatsion targetlash: O'zbekiston uchun imkoniyatlar va muammolar. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 3, 88–102.
20.World Bank. (2024). Global Economic Prospects: June 2024. World Bank Group. https://openknowledge.worldbank.org